مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۶ شنبه ۲۷ آبان -اِسَّبِت ٢٨ صفر ١٤٣٩ - Saturday November 2017
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  175   بازدید    تاریخ درج مطلب  14/4/1396    
 
 
قلم، معجزه جاويد

روز قلم در تقويم ايران، به عنوان نمادي براي تجليل از صاحب ‏قلمان و آثار ايشان انتخاب شده است.

 

روز قلم

 

در صفحات تقويم، چهاردهم تيرماه با عنوان«روز قلم» به خود جلوه‏اي ديگر بخشيده است. نام‏گذاري اين روز به نام قلم، بي ارتباط با تاريخ کهن متمدن و فرهنگ‏ ساز اين سرزمين نيست. ابوريحان بيروني در کتاب آثار الباقيه خود آورده است که چهاردهمين روز از تيرماه را ايرانيان باستان، روز تير(عطارد) مي‏ناميدند. از طرفي سياره تير يا همان عطارد، در فرهنگ ادب پارسي، کاتب و نويسنده ستارگان است. به همين مناسبت اين روز را روز نويسندگان مي‏ دانستند و گرامي مي ‏داشتند. ارزش و کرامت قلم بسيار بالاتر از آن است که براي بزرگداشت آن و صاحبانش به اختصاص دادن روزي در تقويم به آن بسنده کنيم. اين ساده‏ترين شعار براي تجليل از مقام قلم و ارباب قلم است. نماد روز قلم براي تجليل، تجليل و پيشرفت نويسندگان و نوشته ‏ها، فقط يک تلنگر است. در اين روز با گرامي ‏داشت ياد و خاطره اهالي قلم و تجليل از آثار ايشان، شايد بتوانيم گوشه‏اي از زحمات طاقت‏ فرساي آنان را قدردان باشيم.

 

تاريخ نوشتن

 

تاريخ نوشتار، حداکثر به بيست هزار سال پيش باز مي‏ گردد و با محدود ساختن به نظام‏ هاي نوشتاري مدوّن، رقمي حدود شش هزار سال پيش را نشان مي ‏دهد. اين ارقام و آمارها فقط تخميني است از سوي کاوشگران علمي، در صورتي که بدون شک پيشرفتي از سوي جوامع گوناگون، بدون کمک خط و زبان امکان‏ پذير نبوده است. از جمله موادي که براي نوشتن به کار مي ‏رفته سنگ، چوب، پوست حيوانات، برگ درختان، استخوان، موم، ابريشم، پنبه و کاغذ را مي ‏توان نام برد. در طول تاريخ، نوشتن به دو صورت بوده است: يک دسته خطوطي را در برمي‏ گرفت که با استفاده از ابزارهاي تيز چون سوزن، چاقو و... نوشتاري، کنده ‏کاري مي شد. دسته ديگر شامل خطوطي است که به وسيله قلم پر، قلم ني، قلم مو و... و با استفاده از جوهر بر سطح ماده نوشتاري ترسيم مي ‏گرديد. گفتني است نسخه‏برداري از نوشته‏اي بر سنگ يا فلز به ‏طور منطقي، در نهايت به اختراع چاپ انجاميد.

 

قلم، معجزه جاويد

 

معجزه، يکي از نشانه‏ هاي نبوت است. در هر دوره از تاريخ، پيامبران به اذن پروردگار، معجزه ‏هايي را براي اثبات نبوت شان ارائه مي‏ کردند. در اين ميان، اسلام آخرين و کامل ‏ترين دين الهي است؛ يعني آييني است که در هر برهه‏اي از زمان و در هر مکاني بايد جوابگوي مخاطب خود باشد. حال معجزه پيامبر اين دين بايد از چه مقوله‏اي باشد که حتي جوابگوي مخاطبان هزاره‏ هاي پس از خود شمرده شود؟ چه معجزه‏اي مي ‏تواند قرن ‏ها تازگي و ماندگاري خود را در زندگي بشر حفظ کند؟ کتاب، نوشته، وَ ما يسْطُرُونَ. قرآن کريم، با قلم خالق قلم، معجزه جاويد پيامبر آخرالزمان است. قلم و کتابت از مقوله ‏هايي هستند که نه تنها کهنه و مانده نمي‏ شوند، بلکه هر روز جنبه ‏هايي تازه از آن ها پديدار مي ‏گردد. پروردگار، قرن‏ هاست براي اين نوشته سترگ هماوردطلبي مي‏کند: «اگر آدمي و پري گرد شوند که مانند اين قرآن آرند، مانندش نيارند، گر چه برخي‏ شان پشتيبان برخي باشند» يا«اگر در آن چه بر بنده‏ مان فرو فرستاده‏ايم در گمانيد، پس سوره‏اي همانندش آريد.»

 

قلم مدرن

 

در آغاز قرن بيستم، کسي اين ترديد را به خود راه نمي ‏داد که قلم و کاغذ را مهم ‏ترين و مؤثرترين ابزار ذخيره سازي اطلاعات بداند؛ زيرا در آن زمان جوامع از نظر اقتصادي و فکري به جامعه‏ هاي کاغذمدار تبديل شده بود. اما پايه‏ هاي اين باور پس از چندي به لرزه درآمد و با ظهور رايانه، رشد سريع فناوري اطلاعات، تلويزيون، استفاده‏ هاي گوناگون از ميکروفيلم، ميکروفيش و ابزارهاي الکتريکي، برتري بي‏رقيب کاغذ و قلم سنتي، به طور جدي به مبارزه طلبيده شد. همان ‏طور که در طول تاريخ، شکل ظاهري قلم عوض مي ‏شده است، روز به روز همراه با صنعت رو به رشد نيز تغيير مي‏ کند. اگر چه هنوز کتاب‏خانه ‏هاي الکترونيکي و اداره ‏هاي بدون کاغذ و قلم و جامعه ‏هاي بدون کتاب نيامده است و شايد هرگز نيايد، ولي موقعيت ابزار و مواد نوشتني از بنياد دگرگون شده است. اين دگرگوني در ظاهر قلم‏ها و نوشته ‏ها، نه تنها از ارزش قلم و صاحبان آن نمي‏ کاهد، بلکه به دليل انتقال لحظه‏اي نوشته‏ ها، هر آينه مسئوليت و وظيفه قلم را صد چندان مي‏کند.

 

قلم چيست؟

 

قلم، زبان عقل و معرفت و احساس انسان ‏ها و بيان‏ کننده انديشه و شخصيت صاحب آن است. قلم، زبان دوم انسان‏ هاست. هويت، چيستي و قلمرو قلم بسيار گسترده‏تر از آن است که در بيان بگنجد. هرگونه رشد و پيشرفت، پيروزي و آرامش و معرفت و شناخت، ريشه در قلم دارد. تمدن ‏ها، تجربه‏ هاي تلخ و شيرين و علوم با نوشتن ماندگار مي ‏شوند و آيندگان مملو از تجربه و پر از راه حل هايند. هر کس مي‏تواند قلمي را بين انگشتانش بفشرد و فرمانش دهد که بنگارد و هر آن چه را از مخيله صاحب انگشت تراوش مي ‏کند، بنويسد. قلم، تخريب مي ‏کند. مي‏ سازد. واقعيت‏ ها را آشکار مي ‏کند. آشکارها را نهان مي ‏کند. به واقع قلم، معجزه‏اي جاودان است.

 

جايگاه قلم در اسلام

 

سوگند خداوند در قرآن به نام قلم، گوياترين شاهد بر شرافت و قداست آن است: «ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يسْطُرُونَ؛ سوگند به قلم و آن چه نويسند.» در جايي که خداوند، صاحب هستي به آفريده‏اي از آفريده ‏هاي خود قسم ياد مي‏کند، بشر در چه جايگاهي مي‏ تواند از ارج و منزلت آن سخن براند. در نخستين ارتباط وحياني رسول خدا (ص) با مبدأ هستي در غار حرا، سخن از قلم به ميان مي ‏آيد، تا جايي که خداوند خود را اين‏گونه معرفي مي‏کند: «الَّذي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ؛ آن‏ که با قلم آموخت.» با سيري در زندگي پيامبر و امامان(ع) مي ‏توان توجه و اهتمام عملي به نوشتن را از متن سيره آنان دريافت. اين قدر شناسي به حدي بود که گاه موجب آزادي اسيران کفار مي ‏گشت. در صدر اسلام، پس از پايان برخي جنگ ‏ها، پيامبر دستور مي ‏فرمود اسيراني که به ده نفر از مسلمانان خواندن و نوشتن بياموزند، آزاد شوند. اين عمل در جامعه محروم از تمدن آن دوره، زيباترين و مؤثرترين پيام براي ارج نهادن به جايگاه قلم و علم بوده و هست.

 

قلم، پيامبر جاودانه

 

فلسفه وجودي قلم و نگاشتن، برقراي ارتباط ميان مکتب ها، آموختن تجربه‏ ها و تعالي انديشه ‏هاست. تأثير قلم، ماندگارتر، تأثيرگذارتر و عميق ‏تر از هر ابزار ديگري براي پيام‏بري و پيام‏آوري است. چه بسيار آثار ارباب قلمي که حتي پس از مرگشان، به فرهنگ‏ ها ياتمدن ‏هاي ماندگار تبديل شده است. کتاب ‏هاي آسماني که براي بشر به ارمغان فرستاده شده است، همگي ناظر به اين ويژگي مهم قلم است. حضرت امير مؤمنان علي(ع) مي‏ فرمايد: «سفير و فرستاده تو، ترازوي بزرگواري توست و قلم تو، رساترين و گوياترين چيزي است که از سوي تو سخن مي ‏گويد.» بر اساس اين روايت، قلم، شيواترين و بهترين ابزاري است که در هر برهه‏اي از زمان مي ‏تواند رسالت خود را انجام دهد. ماندگاري علوم و انتقال آن از نسلي به نسل ديگر، رسيدن پيام مکتب‏ ها و تمدن‏ ها به انسان آينده و سرانجام تکامل انديشه‏ هاي بشر در طول قروني که انديشمندان هيچ‏ گاه يکديگر را نديده‏اند، تنها با معجزه قلم امکان ‏پذير بوده و هست.

 

قلم در آيينه روايات

 

پيامبر اعظم(ص): «قلم، نعمت بزرگي از طرف پروردگار است و اگر قلم نبود، ملک و دين استوار نمي ‏شد و زندگي شايسته برقرار نمي‏ گرديد».

پيامبر اعظم(ص): «هر کس از من حديثي يا مطلب علمي را بنويسد، تا وقتي آن نوشته باقي باشد، براي او حسنه مي ‏نويسند.»

امام علي(ع): «عقل نويسنده در قلم اوست».

امام علي(ع): «عقل‏ هاي صاحبان فضيلت در نوک قلم‏هاي آنان است».

امام علي(ع): «نوشتار بازگو کننده نيت(و انديشه) است».

امام صادق(ع): «از نوشته مرد پي به خرد و بينش او برده مي‏ شود و از فرستاده‏اش پي به فهم و هوش او».

امام علي(ع): «نوشته مرد، معيار فضل او و ژرفا سنج هوش اوست».

امام حسن(ع) آن ‏گاه که فرزندان و برادرزادگان خود را احضار کرده فرمود: «شما خردسالانِ قومي(نسلي) هستيد که به زودي بزرگان قوم و نسل ديگر مي ‏شويد؛ پس دانش بياموزيد و هر يک از شما که نمي‏ تواند علم را در حافظه‏اش نگهدارد، آن را بنويسد و در خانه‏اش نگهداري کند».

امام صادق(ع) فرمودند: « إِذاَ کَانَ يومَ القِيامَةِ جَمَعَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَ وُضِعَتِ المَوَازِينُ فَتُوزَنُ دِمَاءُ الشُّهَدَاءِ مَعَ مِدَادِ العُلَمَاءِ فَيرَجَّحُ مِدَادُ العُلَمَاءِ عَلَي دِمَاءِ الشُّهَدَاءِ» زماني که روز قيامت شود، خداوند(عزّوجل) مردم را در يک جا جمع مي کند و ترازوهاي عدالت گذاشته مي شود و خون شهيدان با قلم دانشمندان وزن کشي مي شود، پس قلم عالمان بر خون شهيدان برتري مي کند.

 

زلال قلم

 

«قلم»، مقسم دوران تاريخ و ماقبل تاريخ است، حافظ علوم و دانش ها، پاسدار افکار انديشمندان، حلقه اتصال فکري عالمان و پل ارتباطي گذشته و آينده بشر است؛ مگر نه اين که حتي ارتباط آمسان و زمين نيز از طريق لوح و قلم حاصل شده است؟! قلم، انسان هايي را که جدا از هم، در زمان و مکان گوناگون مي زيند، به هم پيوند مي دهد؛ گويي همه متفکران بشر را در تمام طول تاريخ و در تمام صفحه روي زمين، در يک کتابخانه بزرگ جمع مي بيني! «قلم»، رازدار بشر و خزانه دار علوم و جمع آوري کننده تجربيات قرون و اعصار است و اگر قرآن به آن سوگند ياد مي کند، از همين روست و البته قلم وسيله اي است براي«ما يسطرون» و نوشته ها، که قرآن به هر دو سوگند ياد کرده است... .

 

قلم به دست

 

اصحاب قلم و نوشتن، مي‏ توانند نسل‏ هايي را در سراشيبي ‏هاي انحراف به سقوط بکشانند يا تعالي ملت‏ هايي را رقم بزنند. کلام و نوشته، رابط نويسنده و خواننده است. پس مي ‏تواند عامل همدلي گردد. درخت قلم اگر در تعهد و تدين ريشه داشته باشد، ميوه‏اش شيرين و ماندگار است. ارزش هر قلم به پيام آن است و عظمت نوشته به محتوايش و ماندگاري آثار به ريشه داشتن در حق و صدق. قلم ‏هاي شهيدپرور، عشق ‏هاي برتر را بذرافشاني مي ‏کنند و شهيدان را در معراج شهادت از خاک تا خدا پيش مي ‏برند. چه دست ‏هايي قلم شده تا قلم در دست پاکان قرار بگيرد و چه بسيار نويسندگان شجاع که شهيد قلم شده‏اند.

 

قلم به دست گرفتم که حرف حق بنويسم

هر آن چه نتوان گفت بر ورق بنويسم

قسم به جان قلم خورده‏ام که ناي قلم را

به دست گيرم و تا آخرين رمق بنويسم

 

منبع:

- اشارات تير 1387، شماره 110

- گلبرگ تير 1386، شماره 88.

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 106055 -1 -1

دانش و فناوری
پزشکی
ورزشی
جوانان
نوجوانان
بانوان
ادب و هنر
فرهنگی
اجتماعی
سیاسی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse