مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۹ شنبه ۱۴ تير -اِسَّبِت ١٣ ذو القعده ١٤٤١ - Saturday july 2020
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  364   بازدید    تاریخ درج مطلب  30/11/1396    
 
 
بررسی اصول همسرداری پیامبر(ص)
 

1. اصل رعایت عدالت:

یکی از ویژگی های پیامبر اکرم(ص) رعایت مساوات بین همسران است. وی مهریه هر یک از زنانش را چهارصد درهم قرار داد و فرقی بین هیچ یک از همسرانش نگذاشت. این تساوی اثر مثبت بر ذهنیت زنان می گذاشت تا خود را از نظر شخصیت و سایر امور همانند یکدیگر ببینند. هم چنین، علاوه بر جهیزیه، از نظر نفقه و هزینه زندگی نیز پیامبر رعایت برابری و تساوی را می کرد. پیامبر اکرم در سایر امور رعایت تساوی و برابری را می کرد. از دیگر ویژگی های پیامبر که محبت همسرانش را به همراه داشت رعایت حقوق و ابراز علاقه به تمامی آنان مناسب با شأن هر یک بود به طوری که هیچ کدام احساس نمی کردند که دیگری نزد پیامبر محبوبتر است(عابدینی،1381 :171). ایشان اصل آزادی را محترم می شمرند و به زنان و به خصوص مادران شخصیت فوق العاده داده و تا آنجا که کلید بهشت رادر دست مادران می داند و برای زنان حقوق مساوی با مردان قائل است و سلب حقوق زنان را گناه غیرقابل بخشش معرفی نموده است. به رعایت رفتار صحیح از روی عدالت نیز پیامبر اهمیت زیادی دارد و پیامبر این اصل را به پیروان خود یاد می آورد تا نسبت به آن غفلت نورزند و با رفتار تبعیض آمیز تلخکامی در جام جان فرزندان نریزند و زمینه رفتارهای نامناسب را در آنان برنیانگیزانند. آن حضرت هم چنین می فرماید: باید میان همسران و فرزندان در بخشش و هدیه به عدالت رفتار کنید(دلشاد تهرانی، 1388: 146-145).

نمونه های این عدالت ورزی را می توان در عدالت در مهریه، عدالت در پرداخت نفقه، عدالت در همنشینی، عدالت در اعطای هدایا به همسران و عدالت در به کار بردن کلمات محبت آمیز و کمک به همسران مشاهده نمود. در اینجا به عنوان مثال تنها به آخرین مورد ذکر شده یعنی کمک به همسران در خانه اشاره می کنیم:

 کمک به همسران در خانه:

پیامبر(ص) در خانه به همسران کمک می کرد، اتاق زینب را مرتب می کرد. لباسهایش را خود وارسی کرد؛ کفشش را اصلاح می کرد، با دست خود گوشت خرد می کرد(راوندی، 1384: 114). از مسائلی که در زندگی مشترک پیامبر با زنان مطرح است و در تحکیم روابط و خوشبختی خانواده تأثیر بسزایی دارد، یاری دادن به همسر و انجام کارهای مربوط به زندگی و تأمین نیازها و انجام کارهای خانه است این مسئله نزد پیامبر سبب شده بود تا صفا و صمیمیت در محیط خانواده حاکم کرد. پیامبر کارهای درون خانه را داشت(پورعسکری ، 1383: 73). تقسیم کار و مسئولیت ها از مهمترین پدیده های طبیعی به حساب می آید. تقسیم کار بین مرد و زن براساس به کارگیری و سلطه یکی بر دیگری نیست، بلکه براساس واگذاری نوع کار و مسئولیت است. پیامبر نیز چنین خواسته که زن و مرد در مسئولیت مساوی باشند بی آنکه ستم و اجحافی در کار باشد. از نظر پیامبر خدمتگذاری در داخل خانه به زن واگذار شده است و خدمت گذاری در خارج خانه بر دوش مرد نهاده شده است. بدین جهت که زن با طبیعت زن بودن و لطافت روحش در اداره خانه که به دوستی و مهربانی و محبت مبتنی و استوار می شود، سزاوارتر است. پیامبر با همه عظمت و موقعیت در منزل کار می کرد و به نگهداری کودکان می پرداخت. در اخلاق پیامبر اکرم همین بس که با آن جلالت و موقعیتی که به سلاطین نامه دعوت می نوشت؛ در خانه، تا حد امکان کارش را شخصاً انجام می داد. پیامبر خدا در خانه خویش خدمتکار اهل خود بود، و بر سفره غذای حقیرانه می نشست، بز خود را می دوشید و لباس خود را وصله می نمود و بر شتر خود عقال- ریسمانی که به وسیله آن زانوی شتر را می بندند- می زد و به ناقه خود علف می داد، با خدمتکار منزل آرد را آسیاب می کرد و خمیر می ساخت(صدر، 1389: 62).

1. اصل تکریم نسبت به خانواده:

جایگاه و اهمیت تکریم در خانواده آن قدر مهم و اساسی است که پیامبر مردانی را که همسران خود را تکریم نمی نمایند، انسانهای به دور از شأن انسانی و در بند فرومایگی برشمرده است. در راه و رسم نبوی تکریم همسر به تمام معنا جلوه داشته و فرمودند هر کس همسری اختیار کند باید او را اکرام و احترام کند. بنای رفتار و اخلاقش پیامبر تکریم بود و فرمودند که مرد و زن، همسر خویش را تکریم کنند، در رفتار، گفتار، سلوک و در همه حال، رفتار توأم با احترام، از وجوه مهم تکریم است وی با این رفتار خانواده را تکریم می نمود و هرگز در برابر بداخلاقی همسران از تکریم آن دور نشد و به سخنان آنها توجه داشت و سخنانشان را قطع نمی کرد و چنان رفتار می کرد که احساس می کردند به ایشان بسیار اهمیت می دهد. رفتار وی به تمام معنا بر مدار تکریم همسر بود رفتار پرلطافت وی نسبت به همسران زمانی به خوبی دیده می شود که توجه شود این رفتار در کدام جامعه و با چه فرهنگی ظهور کرده است. وی به حالات و روحیات لطیف زنان توجه داشت و در هر حال تکریم آنان را پاس می داشت و همسران خود را با بهترین الفاظ مخاطب قرار داد و با تعابیر نیکو آنان را تکریم می نمود(دلشاد تهرانی، 1385 :252-119).سخنان پیامبر در تکریم همسران روش مناسبی برای یافتن دیدگاه پیامبر در این ازدواجهاست.

1. اصل تأمین نیازها:

اعضای یک خانواده نیازهای گوناگونی دارند که تأمین درست، معتدل و به موقع آن نیازها در تحقق روابط سالم و پرنشاط و رشد دهنده نقش اساسی دارد. زن و مرد نیازهای عاطفی، روحی، مادی، امنیتی و جنسی دارند رسول گرامی اسلام بنا بر سیره تبلیغی خود، برای رسیدگی به کارهای مردم و برآوردن نیازهای آنان بسیار می کوشید و براساس مواسات اسلامی، در خوشی و ناخوشی، با ایشان همراه و همدرد بود و از هیچ کمکی به مؤمنان دریغ نمی کرد(طیبی، 1389 :7). در نگاه پیامبر اکرم بهترین اشخاص در زندگی کسانی هستند که نیازهای اعضای خانواده را دریابند و به درستی تأمین نمایند.

1- نیازهای مادی:

در راه و رسم نبوی توجه به نیازهای مادی خانواده و تأمین کامل آنها چنان مهم و اساسی تلقی شده که وی فرموده است: چنانچه در تأمین نیاز همسر و فرزندان تلاش نمائید آمرزیده محسوب می شوید در نگاه نبوی تأمین نیازهای مادی در جهت کمال گرایی ارزش می یابد و این به معنای اصالت یافتن امور مادی در زندگی نیست بلکه بهره گیری درست از امکانات در جهتی والاست. تأمین نیازهای خانواده نزد پیامبر چنان اهمیت دارد که می فرماید کسانی که در امکانات و دارایی خانواده در صورت داشتن مال و ثروت سخت بگیرند از ما نیستند گشاده گرفتن در زندگی خانوادگی به معنای تجمل پرستی نیست بلکه استفاده بهینه از امکانات و دارایی است و در راه و رسم نبوی جایی برای این ناپسندی ها نیست.

2-   نیازهای روحی عاطفی و امنیتی:

تأمین نیازهای روحی، عاطفی و امنیتی در امور خانه از مسائلی است که در راه و رسم نبوی بر آن تأکید شده است و رسول خدا به پیروان خود تأکید می داشت که به این نیازها توجه کنند و آنها را به درستی پاسخ دهند و به روابط خانوادگی پرعاطفه و عاشقانه می نگریست و سفارش می کرد که چنین نگرشی فراهم شود.

3-نیاز عاطفی:

بی شک یکی از نیازهای انسان تأمین غریزه جنسی اوست، که طریق مشروع آنها تنها با پیوند زناشوئی صورت می گیرد. در سیره نبوی توجه به  نیاز عاطفی در درون خانواده و تأمین صحیح آن ها و صیانت جامعه از بروز و ظهور مسائل جنسی بسیار تأکید شده است در اندیشه نبوی تأمین صحیح  نیاز عاطفی در درون خانواده اسلام- هیچ یک از غرایز انسان را سرکوب نکرده و از طریق قانونی و شرعی آن، اجازه رسیدگی و توجه بدان را داده و این به نفع خود انسان هاست(صفری، 1379 : 31).

4- نیازهای زیبا دوستی و آراسته سازی:

توجه کردن به زیبایی و آراستگی از امور مهم در تأمین نیازهای مشترک خانواده است رسول خدا بر این امر اهمیت می گذارد. و به جدی آن را مورد توجه قرار می دهد. پیامبر می آموخت که پیروانش چنین باشد و با رفتار خود آنان را در این جهت تربیت می نمود و همان طور که به زنان تأکید می کرد که خود را زینت کنند و زیبا نمایند و آراسته باشند به مردان نیز سفارش می کرد آراستگی را پاس دارند.

-اصل تفاهم و توافق:

قرار گرفتن زن و مرد در یک منظومه بنام خانواده جز با تفاهم و توافق میسر نیست. در آموزه های نبوی موارد بسیاری مطرح است که پاسداشت آنها از لوازم تفاهم و توافق زندگی است؛ که به برخی از آنها اشاره می شود: 1- نفی خودمداری 2- فروتنی زوجین نسبت به یکدیگر 3- گوش سپاری بدین معنا که زن و مرد به سخن و نظر یکدیگر اهمیت دهند 4- نفی لجاجت 5- نفی عیب جویی و سرزنش(دلشاد تهرانی، 1388، صفحات 223و208و45).

نتیجه گیری:

گفتار و رفتار معصومان در تمامی مراحل زندگی،الگوی بشر برای رسیدن به کمالات انسانی و اخلاقی است و شیوه های تربیتی آن حضرات، به ویژه در زمینه اخلاق خانوادگی و همسرداری ، می تواند سعادت خانواده را تضمین نماید. در این نوشتار، با توجه به رفتار و کردار رسول اکرم(ص)، روش های دقیق تربیتی مربوط به اخلاق خانوادگی و روابط حسنه میان زن و شوهر بیان گردید. آن حضرت نکات راهبردی و کلیدی خاصی را در نحوه تعامل و رفتار زوجین بیان فرمودند از دیدگاه پیامبر گرامی(ص) اخلاق و معنویت نقش ستون فقرات زندگی مشترک را ایفا می کند و مسائل مادی نقش ابزار و وسیله جنبی و کمکی را در زندگی برعهده دارد. در سایه اخلاق نیکو و ایمان، دیگر ابعاد زندگی معنا پیدا می کند و آن حضرت این دو خصلت را بزرگ ترین سرمایه زندگی مشترک می داند. با الهام از سیرۀ تربیتی پیامبر اعظم(ص) و رهنمودهای آن بزرگوار، اساس تشکیل خانواده و ازدواج در نظام الهی، رسیدن به آرامش روان، آسایش خاطر و پیمودن راه رشد و تعالی است. بنابراین روابط سالم و متعادل بین مرد و زن، خمیر مایه عشق به زندگی است و سبب تقویت کارکردهای خانواده در حیطه های ارضای نیازهای عاطفی، تداوم نسل انسانی و پرورش و اجتماعی کردن فرزندان می شود.

 

پیشنهادات:

1- درج اصول همسرداری و اخلاق خانوادگی آن حضرت در دوره ها و کتاب های آموزشی و درسی مقاطع مختلف تحصیلی.

2- تحقیق، پژوهش و تهیه فیلم ها و برنامه های اساسی در رسانه های گروهی به خصوص رسانه های دیداری.

3- ایجاد اثار مهم و ماندنی درباره آن حضرت.

4-تهیه کتاب ها و بروشورهای از اصول همسرداری ایشان برای زوجین

5- انجام تحقیقات و کارهای پژوهشی گسترده، قابل فهم و قابل ارائه به جهان، نظیر کتاب «الامام علی صوت العداله الانسانیه» از نویسنده معروف، جرج جرداق.

 6- برپایی کنفرانس ها، سمینارها وگردهمایی های پر محتوای بین المللی.

7- استفاده از پیشرفته ترین دستگاه های انتقال اطلاعات همچون ماهواره، اینترنت و ...

8- نوشتن داستان ها و رمان های پر محتوا، غنی، زنده و جذاب از زندگی آن حضرت برای سنین و طبقات مختلف جامعه.

مراجع

1)کتب:

1- برهانی، محمد جواد(1390) سیره اجتماعی پیامبر اعظم، تهران، نشر بوستان کتاب.

2- خامنه ای، سیدعلی( 1385) شماعی از نیرّ اعظم حضرت محمد مصطفی، تهران، نشر سروش.

  3-دلشاد تهرانی، مصطفی(1388)سیره نبوی، منطق عملی (سیره خانوادگی)، تهران، نشر دریا.    

  4-دیون پورت، جان(1335)عذر تفصیر به پیشگاه محمد و قرآن،ترجمه سیدغلامرضا سعیدی، تهران، نشر اقبال.

  5 - راوندی، فضل الله(1384)النوادر، قم، نشر دارالحدیث.

   6 - صدر، بنت الهدی(1389)زن در زندگی پیامبر اکرم، ترجمه محمد شریفی، تهران، نشر بین الملل.

7-طباطبایی،علامه سیدمحمدحسین(1385)سنن النبی؛ راه و رسم زندگی پیامبراکرم،ترجمه محمدهادی فقهی، تهران، نشر مؤمنین.

8- طباطبایی، علامه سیدمحمدحسین،(1382)سنن النبی؛ ترجمه لطیف راشدی و سعید مطوف، تهران، نشر همگرا.

 9- عابدینی، احمد(1381 )،شیوه همسرداری پیامبر به گزارش قرآن و سنت، تهران، نشر هستی نما.

 10- عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم( 1352)یک بحث تاریخی و تحلیلی درباره همسران رسول خدا، با مقدمه دکتر شهید مفتح، قم، مرکز مطبوعاتی دارالتبلیغ اسلامی.

11- فاخری، سیدعلیرضا،(1378) اخلاق خانواده، تهران، نشر نمایندگی ولی فقیه در سیاه.

12-قرائتی، محسن،(1385)سیره پیامبر اکرم بانگاهی به قرآن کریم،تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.

 13- قمی، شیخ عباس (1386)تاریخ زندگانی چهارده معصوم، تهران، نشر نسیم حیات.

 14- قمی، شیخ عباس (1386)سیره و صفات پیامبر اعظم، ترجمه لطیف راشدی، تهران، نشر بین الملل.

15-کارلایل، توماس،(1315)تاریخ حیات پیغمبراسلام(الابطال)، ترجمه ابوعبدالله زنجانی،تبریز، انتشارات کتابخانه سروش.

16-کنستاین و برژیل گئورگیو،(1376)محمد پیغمبری که از نو باید شناخت، ترجمه ذبیح الله منصوری، تهران، نشر زرین.

17-کوفی، احمد بن اعثم، الفتوح، ترجمه محمد بن احمد مستوفی هروی، تهران، نشر علمی و فرهنگی، 1374.

18- گوستا و لوبون،(1364)تمدن اسلام و عرب، ترجمه سیدمحمد تقی فخر داعی گیلانی، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی.

19- مظاهری، حسین(1378)خانواده در اسلام، تهران، نشر شفق.

20- مظاهری، حسین،(1387)اخلاق دراداره، به کوشش محمد جواد خالقی، تهران، نشر بوستان کتاب.

21- مظاهری، حسین،(1389) نگرش اخلاقی بر فضائل و سیره نبوی (تجلی حق)، تهران، نشر حدیث راه عشق.

22- مطهری، مرتضی (1354)سیره نبوی، تهران، نشر دفتر انتشارات اسلامی.

23- مکارم شیرازی، ناصر،(1374)تفسیر نمونه، ج24، تهران، دارالکتب اسلامی.

24- واردی، سیدتقی(1389)نقش همسران رسول خدا درحکومت امیرمؤمنان،تهران،نشربوستان کتاب.

25- واقدی، محمدبن عمر(1409)مغازی واقدی، ترجمه و مقدمه مارسون جونز، بیروت، مؤسسه الاعلمی.

2)مقالات:

1-اسفندیار، سرور(1387)«تعدد زوجات و همسران پیامبر»،ماهنامه مرکز اطلاعات و آمار شورای فرهنگی واجتماعی زنان (پیام زن)، شماره 203.

2-پورعسکری، اسلام(1383)«شیوه پیشوایان در رفتار با همسر» فصلنامه فرهنگ کوثر، شماره 59.

3- دلشاد تهرانی، مصطفی(1385)«جلوه ای از اصل مودت و رحمت در سیره خانوادگی پیامبر اعظم»، تهران، مجله تخصصی الهیات و حقوق دانشگاه علم -حدیث، شماره 22 و 21.

4- عزیزی علویجه، مصطفی(1384)«تعدد همسران پیامبر»، فصلنامه تاریخ اسلام، سال ششم،شماره 14.

 5-طیبی، زینب(1389)«مروری بر سیره اخلاقی پیامبر اکرم(ص)»فصلنامه مطالعات میان فرهنگی، سال سوم، شماره9.

6-عابدینی، احمد(1379)شیوه همسرداری پیامبر به گزارش قرآن و سنت، تهران، نشریه پیام زن، سال سیزدهم، شماره 52.

7-صالحی، غلامرضا،(1385)«پیامبر و همسرداری مطلوب: راهکارها و آسیب ها»، مجله معرفت، شماره 108.

منبع: سایت بیتوته

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 116320 -1 -1

آشپزی در خانه
اصول خانه داری
رفتارشناسی
حجاب شناسی
زن و اسلام
همسرداری
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse