مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۳ جمعه ۹ آبان -اِجُّمعَة ٧ محرم ١٤٣٦ - Friday October 2014
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  1144   بازدید    تاریخ درج مطلب  4/7/1389    
 
 
اهميت اهداف و آداب سفر

مسافرت به سرزمين ها و مکان هاي تاريخي و ديدن جلوه ها و جاذبه هاي طبيعي به هر منظوري پيشينه طولاني دارد.(۱) خداوند متعال سرنوشت انسان را به گونه اي رقم زد که در دامن طبيعت رشد کند و به طور کلي بدان نيازمند باشد. مظاهر طبيعي نيز بعنوان مواهب الهي در خدمت انسان قرار گرفته تا نيازهاي او را برآورد و زمينه ساز بقا و حيات او باشد. در قرآن کريم افزون بر ۷۵۰ آيه به پديده هاي طبيعي اشاره داشته و بيش از ده درصد آيات اين کتاب به موضوع طبيعت اختصاص يافته است. بدين سان قرآن از زواياي گوناگون به طبيعت نگريسته به برخي از پديده هاي طبيعي سوگند ياد کرده مظاهر طبيعي را آيات الهي شمرده و از اين راه انسان را به شناسايي طبيعت و تدبر در آن فراخوانده است.(۲) سفر به جوامع ديگر و آشنايي با نقاط ضعف و قوت فرهنگ هاي حاکم بر ديگر جامعه ها سبب ايجاد روشن بيني و دانايي و گسترش ديد و بينش در شخص مي گردد به همين جهت در آموزه هاي اسلام سير و سفر مورد تشويق و سفارش قرار گرفته است تا آن جا که قرآن کريم بارها مسلمانان را تشويق مي کند تا به سير و سياحت بپردازد با فرهنگ هاي مختلف و برداشت هاي گوناگون از زندگي در اقوام و ملل ديگر آشنا شوند به فرجام شوم کج انديشان بدکردار پي ببرند و از بهره هاي ناساز و کج روي هاي آنان عبرت بگيرند و پند بياموزند و در برابر از نقطه قوت هاي زندگي آنان بهره مند شوند و دستاوردهاي والا و ارزشمند در جهت تکامل فرهنگ بشري به شمار آيد ارج نهاده است. همان گونه كه حضور ملت ها و قوميت هاي ديگر با فرهنگ هاي متفاوت مي تواند سبب حرکت و پويايي در فرهنگ جامعه ميزبان باشد.(۳) در قرآن نه تنها سياحت به سبب آثار و فايده هاي فراوان آن امري شروع و مباح شمرده شده بلکه ترک آن دست کم براي گروهي از انسان ها مورد سرزنش و توبيخ قرار گرفته است. در يک بررسي کلي مي توان آيات در پيوند با اين موضوع را در سه دسته مورد مطالعه قرار داد:
۱) آياتي که ترک سياحت را سرزنش مي کنند. البته خطاب همه يا بيشتر اين گونه آيات کافران و ستيزه گران با حق است مانند آيه«اولم يسيروا في الارض فينظروا کيف کان عاقبه الذين من قبلهم و کانوا اشد منهم قوه»: آيا در زمين گردش نمي کنند تا بنگرند به چگونگي سرانجام کساني که پيش از ايشان زندگي مي کردند و از ايشان نيرومندتر بودند(آيه ۴۵ فاطر) و يا در سوره يوسف آيه ۱۰۹ روم آيه ۹ غافر آيه ۲۱ و ۸۲ و محمد(ص) آيه ۱۰ نيز آمده است. و مانند آيه«افلم يسيروا في الارض فتکون لهم قلوب يعقلون بها»(آيه ۴۶ حج) که سير و سياحت را سبب تعقل و انديشه و بالا رفتن سطح آگاهي و بينش انسان دانسته يعني همان عنصري که بي ترديد سنگ بنا و شالوده رشد و توسعه ي زندگي انسان در ابعاد گوناگون فرهنگي سياسي اقتصادي و... است زيرا روشن است که يک جامعه بسته و بي خبر از ديگر ملت ها در هيچ زمينه اي رشد شايسته و بايسته ندارد و از تجربه ها و دست آوردهاي علمي و فکري و اجتماعي ديگران محروم است.


۲) آياتي که به اين کار فرمان مي دهند: «قد خلت من قبلکم سنن فسيروا في الارض فانظروا کيف کان عاقبه المکذبين» آيه ۱۷۳ آل عمران. ممکن است با عنايت به عبارت «فانظروا کيف کان عاقبه المکذبين» در ذيل آيه گفته شود اين فرمان تنها متوجه کافران و تکذيب کنندگان حق است و از آن مطلوب بودن جهانگردي براي همه مردم حتي مسلمانان و اهل ايمان استفاده نمي شود ولي با نگاه دوباره به تعبيرهاي آيه و نيز آيه ي بعد روشن مي شود خطاب در اين آيه نسبت به همه مردم که در زمان وحي مي توانستند مخاطب اين آيه باشند گسترش دارد. آيه ي بعد مي گويد: «هذا بيان للناس و هدي و موعظه للمتقين» در آيه ديگري مي خوانيم: «قل سيروافي الارض فانظروا کيف کان عاقبه المجرمين(آيه ۶۹ نحل)» در اين گونه آيات هدف از سير و مسافرت را پند و عبرت گيري از گذشتگان اعلام کرد ولي در برخي آيات به هدفي فراتر از اين بر مي خوريم و آن انديشه و مطالعه در عالم خلقت و آگاهي يافتن از چگونگي آفرينش و شگفتي هاي آن است. مانند آيه ۲۰ سوره عنکبوت که مي فرمايد: قل سيروافي الارض فانظروا کيف بذا الخلق.
۳) آياتي که به سياحت و جهانگردي شماري از انسان هاي برگزيده و الهي اشاره مي کند مانند آيات ۸۲ تا ۹۸ سوره کهف که به سير و سياحت ذوالقرنين مي پردازد. داستان اين شخصيت الهي که بايد او را«قهرمان جهانگردي» ناميد با آيه«ويسالونک عن ذي القرنين قل سائلو عليکم منه ذکرا» آغاز مي شود.(۴) پاره اي ديگر از روايات به شرح و بسط جهانگردي ذوالقرنين مي پردازند که از آن ها به گونه تلويحي مطلوب بودن اين کار دانسته مي شود. از باب نمونه ضمن روايت مفصلي که اصبغ بن نباته از اميرالمومنين(ع) نقل مي کند آمده است: ...خدا به ذوالقرنين وحي کرد و به او دستور داد: در غرب و شرق زمين به سياحت بپردازد و خداوند به او وحي کرد سرزمين ها را به تصرف تو درآوردم و بندگان را مقهور تو ساختم. برحسب برخي ديگر از روايات امام عصر(عج) نيز به سياحت و جهانگردي هدفمند الهي مي پردازد و شرق و غرب زمين را در مي نوردد.(۵) در رواياتي ديگر مسافرت مورد تشويق قرار گرفته و فوايد معنوي و مادي آن يادآوري شده است از جمله در حديث نبوي آمده است: «سافروا تصحوا سافروا تفتموا: مسافرت کنيد تا سلامتي و عافيت يابيد. مسافرت کنيد تا بهره مند شويد.(۶) علامه اميني درباره سفر و مسافرت فرموده اند: «من اگر مرجع بودم و وجوهات شرعي به دست من مي رسيد همه را به طلاب مي دادم تا سفر کنند. مي گفتم برويد و جهان و انسان را بشناسيد.» علت اين امر که در قرآن و کلام معصومان مردم بارها به سير و سياحت تشويق شده اند اين است که پي آمدهاي فردي و اجتماعي و فايده هاي مادي و معنوي فراواني در سفر نهفته است که به مهم ترين آن ها اشاره مي کنيم:
الف) عبرت گيري از ملت هاي گذشته ـ در آيه ۴۲ سوره دوم رسول خدا مامور مي شود که به مردم دستور دهد تا در زمين گردش کنند و فرجام گذشتگان را ببينند که چگونه خانه هايشان ويران و آثارشان نابود گشته و نسل شان از ميان رفته و دچار انواع گرفتاري ها و بلاها شده اند. اين بدان سبب است که بيشترشان مشرک بوده اند. خداوند جزاي برخي کرده هايشان را به ايشان چشانيد تا شايد عبرت گيرند و در نتيجه به دامن توحيد برگردند.
ب) آشنايي با زندگي پيشينيان ـ در آيه ۱۳۷ آل عمران آمده است که خداوند سنت هايي داشته که اين سنت ها هرگز ويژه گروهي خاص نبوده است و به صورت سلسله قانون هاي الهي در باره همگان و آيندگان اجرا مي شود. در اين سنت ها پيروزي ها و پيشرفت هاي افراد با ايمان و مجاهد و يکتاپرست و شکست و نابودي هاي ملت هاي بي ايمان و گناهکار نيز پيش بيني شده که در تاريخ آمده است. خداوند با فراخواني مردم به سياحت و تشويق به انديشيدن و تدبر در کردار اخبار و آثار پشتيبان بيش از پيش آنان را با عوامل شکست يا پيروزي و ناکامي و کاميابي جامعه هاي پيشين آشنا مي کند.
ج) شناخت آفريدگار ـ در آيه ۲۰ عنکبوت خداوند حجت را بر مشرکان تمام مي کند و آنان را با گردش در زمين راهنمايي مي فرمايد تا بفهمند که آفرينش پديده ها با اختلاف هايي که در طبيعت ها و رنگ ها و شکل هايشان است چگونه بوده و خداوند چگونه بدون الگو و نقشه پيشين آنان را با قدرت آفريده است.
د) پرورش انديشه ـ رسول گرامي اسلام(ص) به زيبايي اين رهاورد مهم سفر را باز گفته است: «سفر کنيد. همانا اگر مالي در سفر به چنگ نياوريد به حتم انديشه شما فزوني خواهد يافت.» بي گمان سفر به کشورها و سرزمين هاي گوناگون به ويژه کشورهاي با تمدن انسان را با رهاوردهاي تمدن بشري آشنا مي سازد و امتياز تمدن هاي بشري را به مردم نشان مي دهد و افق هايي ژرف و گسترده فراروي انسان مي گشايد.
هـ ـ برخورداري از تفريح سالم ـ در اين زمينه علي(ع) مي فرمايند: خردمند از شهري به شهري(و از کشوري به کشور ديگر) نمي رود مگر براي يکي از اين سه چيز کسب حلال براي گذراندن زندگي گام نهادن در راه آخرت و برخورداري از لذت حلال. در اين بيان امام علي(ع) برخورداري از لذت هاي حلال را در گرو گردش دانسته و آن را بخشي از زندگي مسلمانان شمرده است.
وـ ديدار خويشان(صله رحم). رسول گرامي اسلام(ص) مي فرمايند: همه افراد امتم به حاضر و غايب شان حتي آنان که در رحم مادر و پشت پدران شان هستند سفارش مي کنم که به خويشان خود بپيوندد هر چند يک سال راه پيش رو داشته باشند. ديدار خويشاوندان نزديکان و دوستان يکي از هدف هاي والاي گردشگري اسلامي است که از آن به«صله رحم» تعبير مي شود و امروز گونه اي از جهان گردي اجتماعي به شمار مي آيد. ديدار خويشان از مبارک ترين رويدادهايي است که در زندگي هر انساني روي مي دهد. راهي شدن براي صله رحم شادابي روح تقويت اراده دل گرمي و پشتکار و پاداش و ثواب بي شمار دارد و ترک آن به صلاح دين و دنياي هيچ مسلماني نيست. امام باقر(ع) در اين باره مي فرمايد: «صله رحم خلق را نيکو، دست را با سخاوت و نفس را پاکيزه مي گرداند روزي را افزون مي کند و مرگ را به تاخير مي اندازد.»
زـ زيارت. يکي ديگر از هدف هاي سفر در اسلام زيارت مشاهد و عتبات عاليات است که توشه اندوزي براي آخرت هر مسلماني است. در اسلام درباره زيارت امامان بسيار تاکيد شده است. امام رضا(ع) درباره زيارت مشاهد مقدس امامان معصوم(ع) مي فرمايند: «هر امامي بر گردن دوستان و پيروان خود عهد و پيماني دارد. اين عهد و پيمان هرگز بريده نمي شود. اين عهد آن گاه به کمال خود مي رسد که آرامگاه امام خود را زيارت کند پس هر کس که امام خود را با رغبت زيارت کند و آن چه را که آنان به آن فراخوانده اند تصديق کند آنان او را در قيامت در پيشگاه خداوند شفاعت خواهند کرد.» بر اين اساس زيارت از موثرترين سفرهاي عبادي در اسلام است. هر مسلماني توفيق زيارت امامان(ع) را آرزو مي کند تا خود را از سرچشمه جوشان معنويت آن بزرگواران سيراب سازد.(7)
    
پي نوشت ها:
۱- جهانگردي در فقه و تمدن اسلامي جمعي از نويسندگان مجله فقه ص ۲۷ موسسه بوستان کتاب چاپ اول ۱۳۸۵.
۲ـ سيماي طبيعت در قرآن دکتر محمدحسين رستمي ص ۱۷ موسسه بوستان کتاب چاپ اول ۱۳۸۵.
۳ـ جهانگردي در فقه و تمدن اسلامي ص ۴۷۴.
۴ـ همان ص ۳۲.
۵ـ همان ص ۳۷ .
۶ـ همان ص ۳۴.
7ـ سياحت آفاق ص ۲۴.

منبع: روزنامه جمهوري اسلامي

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :3.4 از 5 امتياز است.


12345
5 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 12388 -1 -1

دانش و فناوری
پزشکی
ورزشی
جوانان
نوجوانان
بانوان
ادب و هنر
فرهنگی
اجتماعی
سیاسی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse