مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۳ چهارشنبه ۳ ارديبهشت -اِلأَربِعا ٢٢ جمادي الثانيه ١٤٣٥ - Wednesday April 2014
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  1581   بازدید    تاریخ درج مطلب  23/12/1389    
 
 
زندگي ‌نامه پروين اعتصامي؛ بزرگ ‌ترين شاعر زن ايراني

پروين اعتصامي، شاعره نامدار معاصر معاصر ايران از گويندگان قدر اول زبان فارسي است که با تواناترين گويندگان مرد برابري کرده وب به گواهي اساتيد و سخن شناسان معاصرگوي سبقت را از آنان ربوده است. در جامعه ما با همه اهتمام و نظام فکري اسلام به تعليم و تربيت عموم و لازم شمردن پرورش فکري و تقويت استعدادهاي زن و مرد، باز براي جنس زن به علت نظام مرد سالاري امکان تحصيل و پرورش توانايي ‌هاي ذوق کم بوده و روي همين اصل تعداد گويندگان و علماء زن ايران در برابر خيل عظيم مردان که در اين راه گام نهاده اند؛ ناچيز مي ‌نمايد و پروين در اين حد خود منحصر به فرد است. رمز توفيق اين ارزشمند زن فرهنگ و ادب فارسي، علاوه بر استعداد ذاتي؛ معجزه تربيت و توجه پدر نامور اوست که علي رغم محروميت زن ايراني از امکانات تحصيل و فقدان مدارس دخترانه، خود به تربيت او همت گماشت و دختر با استعداد و با سرمايه معنوي خود را به مقامي ‌که در خورد او بود رسانيد. پدر پروين ميرزا يوسف اعتصامي‌(اعتصام الملک) پسر ميرزا ابراهيم خان مستوفي ملقب به اعتصام الملک از اهالي آشتيان بود که در جواني به سمت استيفاي آذربايجان به تبريز رفت و تا پايان عمر در همان شهر زيست. يوسف اعتصام الملک در 1291 ه.ق در تبريز به دنيا آمد. ادب عرب و فقه و اصول و منطق و کلام و حکمت قديم و زبان ‌هاي ترکي و فرانسه را در تبريز آموخت و در لغت عرب احاطه کامل يافت. هنوز بيست سال از عمرش نرفته بود که کتاب(قلائد الادب في شرح اطواق الذهب) را که رساله اي بود در شرح يک صد مقام از مقامات محمود بن عمر الزمخشري در نصايح و حکم و مواعظ و مکارم اخلاق به زبان عربي نوشت که به زودي جزء کتاب‌ هاي درسي مصريان قرار گرفت. چندي بعد کتاب(ثورة الهند يا المراة الصابره) او نيز مورد تحسين ادباي ساحل نيل قرار گرفت. کتاب(تربيت نسوان) او که ترجمه(تحرير المراة) قاسم امين مصري بود به سال 1318 ه.ق انتشار يافت که در آن روزگار تعصب عام و بي خبري عموم از اهميت پرورش بانوان در جامعه ايراني رخ مي‌ نمود.

 

اعتصام الملک از پيش قدمان راستين تجدد ادبي در ايران و به حق از پيشوايان تحول نثر فارسي است. چه او با ترجمه شاهکارهاي نويسندگان بزرگ جهان، در پرورش استعدادهاي جوانان، نقش بسزا داشت. او علاوه بر ترجمه بيش از 17 جلد کتاب در بهار 1328 ه.ق مجموعه ادبي نفيس و پرارزشي به نام(بهار) منتشر کرد که طي انتشار 24 شماره در دو نوبت توانست مطالب سودمند علمي- ادبي- اخلاقي- تاريخي- اقتصادي و فنون متنوع را به روشي نيکو و روشي مطلوب عرضه کند. رخشنده اعتصامي ‌مشهور به پروين اعتصامي ‌در روز 25 اسفند سال 1285 شمسي در تبريز تولد يافت و از ابتدا زير نظر پدر به رشد پرداخت. در کودکي با پدر به تهران آمد. ادبيات فارسي و ادبيات عرب را نزد وي قرار گرفت و از محضر ارباب فضل و دانش که در خانه پدرش گرد مي ‌آمدند بهره ‌ها يافت و همواره آنان را از قريحه سرشار و استعداد خارق‌ العاده خويش دچار حيرت مي ‌ساخت. در هشت سالگي به شعر گفتن پرداخت و مخصوصاً با به نظم کشيدن قطعات زيبا و لطيف که پدرش از کتب خارجي(فرنگي- ترکي و عربي) ترجمه مي‌ کرد طبع آزمائي مي ‌نمود و به پرورش ذوق مي ‌پرداخت. در تير ماه سال 1303 شمسي برابر با ماه 1924 ميلادي دوره مدرسه دخترانه آمريکايي را که به سرپرستي خانم ميس شولر در ايران اداره مي‌ شد با موفقيت به پايان برد و در جشن فراغت از تحصيل خطابه اي با عنوان ” زن و تاريخ” ايراد کرد. او در اين خطابه از ظلم مرد به شريک زندگي خويش که سهيم غم و شادي اوست سخن مي‌ گفت.

خانم ميس شولر، رئيس مدرسه امريکايي دختران خاطرات خود را از تحصيل و تدريس پروين در آن مدرسه چنين بيان مي ‌کند. “پروين، اگر چه در همان اوان تحصيل در مدرسه آمريکايي نيز معلومات فراوان داشت، اما تواضع ذاتيش به حدي بود که به فرا گرفتن مطلب و موضوع تازه اي که در دسترس خود مي ‌يافت شوق وافر اظهار مي‌ نمود.” خانم سرور مهکامه محصص از دوستان نزديک پروين که گويا بيش از دوازده سال با هم مراوده و مکاتبه داشتند او را پاک طينت، پاک عقيده، پاک دامن، خوش خو، خوش رفتار، در مقام دوستي متواضع و در طريق حقيقت و محبت پايدار توصيف مي کند. پروين در تمام سفرهايي که با پدرش در داخل و خارج ايران مي ‌نمود شرکت مي ‌کرد و با سير و سياحت به گسترش ديد و اطلاعات و کسب تجارب تازه مي ‌پرداخت. اين شاعر آزاده، پيشنهاد ورود به دربار را با بلند نظري نپذيرفت و مدال وزارت معارف ايران را رد کرد. پروين در نوزده تير ماه 1313با پسر عموي خود ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد ازدواج به کرمانشاه به خانه شوهر رفت. شوهر پروين از افسران شهرباني و هنگام وصلت با او رئيس شهرباني در کرمانشاه بود. اخلاق نظامي ‌او با روح لطيف و آزاده پروين مغايرت داشت. او که در خانه اي سرشار از مظاهر معنوي و ادبي و به دور از هر گونه آلودگي پرورش يافته بود پس از ازدواج ناگهان به خانه اي وارد شد که يک دم از بساط عيش و نوش خالي نبود و طبيعي است همگامي ‌اين دو طبع مخالف نمي‌ توانست ديري بپايد و سرانجام اين ازدواج ناهمگون به جدايي کشيد و پروين پس از دو ماه و نيم اقامت در خانه شوهر با گذشتن از کابين طلاق گرفت. با اين همه او تلخي شکست را با خونسردي و متانت شگفت آوري تحمل کرد و تا پايان عمر از آن سخني بر زبان نياورد و شکايتي ننمود. بعد از آن واقعه تأثيرانگيز پروين مدتي در کتابخانه دانشسراي عالي تهران سمت کتابداري داشت و به کار سرودن اشعار ناب خود نيز ادامه مي ‌داد. تا اين که دست اجل او را در 34 سالگي از جامعه ادبي گرفت در حالي که بعد از آن سال ها مي ‌توانست عالي ترين پديده‌ هاي ذوقي و فکري انساني را به ادبيات پارسي ارمغان نمايد. به هر حال در شب 16 فروردين سال 1320 خورشيدي به بيماري حصبه در تهران زندگي را بدرود گفت و پيکر او را به قم بردند و در جوار قبر پدر دانشمندش در مقبره خانوادگي بخاک سپردند. در تهران و ولايات، ادبا و شعرا از زن و مرد اشعار و مقالاتي در جرايد نشر و مجالس يادبودي براي او برپا کردند. در سال 1314 چاپ اول ديوان پروين اعتصامي، شاعره تواناي ايران، به همت پدر اديب و گرانمايه اش انتشار يافت و دنياي فارسي زبان از ظهور بلبل داستانسراي ديگري در گلزار پر طراوت و صفاي ادب فارسي آگاهي يافت و از غنچه معطر ذوق و طبع او محفوظ شد.

پروين براي سنگ مزار خود نيز قطعه اندوه باري سروده که هم اکنون بر لوح نماينده مرقدش حک شده است. او در قصايدش پيرو سبک متقدمين به ويژه ناصرخسرو است و اشعارش بيشتر شامل مضامين اخلاقي و عرفاني مي ‌باشد. پروين موضوعات حکمتي و اخلاقي را با چنان زبان ساده و شيوايي بيان مي ‌دارد که خواننده را از هر طبقه تحت تاثير قرار مي‌ دهد. او در قدرت کلام و چيره دستي بر صنايع و آداب سخنوري هم پايه‌ي گويندگان نامدار قرار داشته و در اين ميان به مناظره توجه خاص دارد و اين شيوه را که شيوه شاعران شمال و غرب ايران بود احياء مي ‌نمايد. پروين تحت تاثير سعدي و حافظ بوده و اشعارش ترکيبي است از دو سبک خراساني و سبک عراقي. چاپ اول ديوان که آراسته به ديباچه پر مغز شاعر و استاد سخن شناس ملک الشعراي بهار و حاوي نتيجه بررسي و تحقيق او در تعيين ارزش ادبي و ويژگي هاي سخن پروين بود شامل بيش از يک صد و پنجاه قصيده و مثنوي در زمان شاعر و با قطعه اي در مقدمه از خود او تنظيم شده بود. پروين با اعتقاد راسخ به تأثير پدر بزرگوارش در پرورش طبعش، ديوان خود را به او تقديم مي ‌کند. قريحه سرشار و استعداد خارق‌العاده پروين در شعر همواره موجب حيرت فضلا و دانشمنداني بود که با پدرش معاشرت داشتند، به همين جهت برخي بر اين گمان بودند که آن اشعار از او نيست. پروين اعتصامي ‌بي ترديد بزرگ ترين شاعر زن ايراني است که در طول تاريخ ادبيات پارسي ظهور نموده است. اشعار وي پيش از آن که به صورت ديوان منتشر شود در مجلد دوم مجله بهار که به قلم پدرش مرحوم يوسف اعتصام الملک انتشار مي ‌يافت چاپ مي ‌شد(1302 ـ 1300 خورشيدي) ديوان اشعار پروين اعتصامي‌که شامل 6500 بيت از قصيده و مثنوي و قطعه است تاکنون چندين بار به چاپ رسيده است. مقدمه ديوان به قلم شادروان استاد محمد تقي ملک الشعراي بهار است که پيرامون سبک اشعار پروين و ويژگي هاي اشعار او نوشته است. عمر پروين بسيار کوتاه بود، کمتر زني از ميان سخنگويان اقبالي هم چون پروين داشت که در دوراني اين چنين کوتاه شهرتي فراگير داشته باشد. پنجاه سال و اندي است که از درگذشت اين شاعره بنام مي ‌گذرد و همگان اشعار پروين را مي ‌خوانند و وي را ستايش مي ‌کنند و بسياري از ابيات آن به صورت ضرب المثل به زبان خاص و عام جاري گشته است. شعر پروين شيوا، ساده و دلنشين است. مضمون‌ هاي متنوع پروين مانند باغ پرگياهي است که به راستي روح را نوازش مي ‌دهد. اخلاق و همه تعابير و مفاهيم زيبا و عادلانه آن چون ستاره اي تابناک بر ديوان پروين مي ‌درخشد چنان که استاد بهار در مورد اشعار وي مي ‌فرمايند پروين در قصايد خود پس از بيانات حکيمانه و عارفانه روح انسان را به سوي سعي و عمل اميد، حيات، اغتنام وقت، کسب کمال، همت، اقدام نيک بختي و فضيلت سوق مي ‌دهد. وي اين قطعه را براي سنگ مزار خود سروده است.
 
اين که خاک سيهش بالين است
اختر چرخ ادب پروين است
گر چه جز تلخي ز ايام نديد
هر چه خواهي سخنش شيرين است
صاحب آن همه گفتار امروز
سائل فاتحه و ياسين است
دوستان به که ز وي ياد کنند
دل بي دوست دلي غمگين است
خاک در ديده بسي جان فرساست
سنگ بر سينه بسي سنگين است
بيند اين بستر و عبرت گيرد
هر که را چشم حقيقت بين است
هر که باشي و ز هر جا برسي
آخرين منزل هستي اين است
آدمي ‌هر چه توانگر باشد
چون بدين نقطه رسيد مسکين است
اندر آن جا که قضا حمله کند
چاره تسليم و ادب تمکين است
زادن و کشتن و پنهان کردن
دهر را رسم و ره ديرين است
خرم آن کس که در اين محنت گاه
خاطري را سبب تسکين است
 
نويسنده: گروه فرهنگ و هنر سيمرغ

 

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :2.9 از 5 امتياز است.


12345
15 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 18931 -1 -1

سینما
ادبیات
کتاب و کتابخوانی
هنری
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse