مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۸ جمعه ۱ شهريور -اِجُّمعَة ٢١ ذو الحجه ١٤٤٠ - Friday August 2019
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  2601   بازدید    تاریخ درج مطلب  10/2/1390    
 
 
قلعه قهقهه در استان اردبيل

دژ قهقهه در ۸۵ کيلومتري شمال شرقي شهرستان مشکين شهر در استان اردبيل قرار دارد. اين دژ به دليل اين که محل زنداني شدن افراد سياسي مهمي - مانند شاه زادگان صفوي - در زمان گذشته بوده ‌است در تاريخ شهرت بسياري دارد.

موقعيت دژ

اين قلعه در تپه سنگي به ارتفاع تقريبي ۱۰۰۰ هزار متر از زمين هاي اطراف قرار داشته و اطراف آن را با حصار مستحکم و غير قابل نفوذ احداث نموده ‌اند که با گذشت ساليان دراز هم اکنون نيز ورود به آن تقريباً غير ممکن بوده و فقط در شرايط جوي مناسب امکان ‌پذير است سطح قلعه حدود ۵ هکتار(۱۰۰x۵۰۰) و اختلاف سطح در سطح فوقاني قلعه کمتر از ۳۰ متر است. تنها راه استحصال آب در اين قلعه جمع آب هاي سطحي حاصل از آب باران و بارش برف است که قلعه بانان و يا ساکنين جهت ذخيره سازي آب حفره ‌هائي در دل سنگ کنده ‌اند که از آن جمله تعداد چهار مخزن به قطر ۵ متر و به عمق متر در قسمت شمال شرقي و تعداد ۱۱ آب انبار به ابعاد ۵۰x۱۰x۲/۵در قسمت غربي قلعه از آن جمله‌اند. مرتفع ‌ترين قسمت قلعه قسمت جنوبي آن است آثاري در اين قسمت ديده مي ‌شود که حکايت از وجود يک ساختمان ۲۲x۲۴ >متر که هم اکنون با خاک يکسان شده ‌است و به احتمال قوي محل نگهبانان بوده چرا که از اين قسمت اشراف کامل به قلعه و دره‌ هاي هم جوار را داراست که با ملات گچ آهگ و آجر ساخته شده بوده ‌است. اين قلعه شامل سه ديوار يا سه حصار متداخل است و حصار چهارم بعنوان زندان از آن استفاده مي ‌شده تنها مسير صعود به قلعه از مسير شمال شرقي است که پس از حدود يک ساعت پيمايش به ورودي قلعه که راهروي است ساخته شده از سنگ و آجر با طاق جناقي و از آن به محوطه قلعه راه است که مي ‌شود به قله دسترسي پيدا کرد زندان قلعه در منتها اليه قسمت شرقي قلعه واقع شده و راه ورودي آن حفره ‌اي است طبيعي که در دل تخته سنگ عظيم و قطور که با قراردادن سنگي ديگر در مقابل آن هم چون در زندان را محصور مي‌ کرد.

 

سطح فوقاني صفه قله کد تاسيسات قلعه در آن ها بنا شده نسبتا مسطح و در حدود يک هکتار وسعت دارد اين قلعه در 4 طرف داراي بريدگي هاي عمودي و پرتگاه هاي رفيعي است که نفوذ ناپذير مي باشد تنها در بخش کوچکي از ضلع غربي داراي بريدگي هاي کم ارتفاع و با شيب هاي نسبتا ملايم مي باشد که به دامنه ها راه پيدا مي کند در بريدگي ها کم ارتفاع پله هاي کم عرض کنده شده و در بعضي نقاط به آن افزوده اند در هر حال محل عبور و صعود به قلعه در حد و ظرفيت يک نفر بوده است. با احداث باروها - برج ها - دوازه ها در مسير هاي ورودي بر صلاحيت قلعه افزوده اند. مصالح به کار رفته سنگ مالون ماسه اي و آذرين با ملات گچ مي باشد طاق هشتي و بخشي کوچکي از تاسيسات روي قلعه آجر چهار گوش مي باشد. واحدهاي تشکيل دهنده قلعه اعم از تاسيسات دفاعي - نگهباني - زندان - مخازن - انبار و ... هنوز مطالعه نشده است لازم است به موازات عمليات حفاظتي و ساماندهي پژوهش هاي باستان شناسي نيز انجام پذيرد. در ارتفاعات قلعه و در دامنه هاي آن هيچ گونه چشمه اي مشاهده نشده است تنها منبع تامين آب مورد نياز ساکنان قلعه حوضچه هايي است به طول و عرض تقريبي 5×3 متر عمق 2 الي 4 متر که در مسير آب باران روي صفه فوقاني کنده شده و در زمستان ها با آب برف و باران پر مي شده است آب اضافه بر آن احتمالا بوسيله قاطر و حيوانات بارکش از روستاي همجوار به قلعه حمل مي شده است ارتفاع قلعه از سطح دريا 1179 متر و از بستر دره هاي اطراف 300متر مي باشد.
 
تاريخچه:

قلعه از مهم ترين و مستحکم ترين قلعه هاي دوره صفويه بوده است که شاهزادگان اميراني چون سام ميرزا _ القاص ميرزا _ اسمعيل دوم _ خان احمد خان حاکم گيلان _ امير خان _ حاکم ترکان و ... در آن زنداني بوده اند. در زمان جنگ هاي ايراني و عثماني خزاين شاهان صفوي در آن نگهداري و حفاظت مي شده است اهميت اين قلعه از اواخر دوره صفويه بتدريج کمتر شده ودر دوره قاجاريه به يکباره متروکه شده است. احتمال دارد اين قلعه نيز چون قلعه هاي بابک_ پيغام _ پشتو _ نودوز و ... در دوره هاي قديم تر و حتي در قبل از اسلام نيز به لحاظ اهميت سوق الجيشي مورد استفاده بوده باشد لازم است در جريان حفاظت و ساماندهي براي نگهداري و مطالعه کليه يافته هاي باستان شناسي مخصوصا سفال دقت کافي مبذول گردد.
 
اهداف
 
1- حفاظت و استحکام بخشي آثار و بقاياي قلعه.
2- ساماندهي و حفظ مجموعه طبيعي آثار طبيعت و بناه.
3- ايمن سازي مسيرهاي ورودي به قلعه و پرتگاه.
4- تامين آب واحداث سرويس هاي بهداشتي و خدماتي در حد مورد نياز.
 
قلعه قهقهه در زمان صفويان

قلعه قهقهه با وجود امکانات طبيعي و اندکي تغيير بدست بشري دژي مستحکم و دست نيافتني و محلي امن جهت نگهداري خزائن و جواهرات سلطنتي و شورشيبان خطرناک و زندانيان سياسي گشت. اسکندر بيگ مولف کتاب عالم آراي عباسي مي ‌نويسد: «قهقهه قلعه‌اي عالي اساس واقع در قراجه داغ بر فراز قله کوه سنگي است که ساکنين آن با قلعه فلک الافلاک و نگهبانان آن با شب زنده داران فلک الافلاک همرازند». هم چنين محمد يوسف واله اصفهاني مولف کتاب خلد برين چنين مي ‌نويسد: «نسيم سبک خيز را مجال عبور از حوالي قلعه قهقهه نيست».
 

 

زندانيان قلعه قهقهه

مهم ترين زنداني قلعه فوق اسماعيل ميرزا فرزند شاه تهماسب يکم صفوي است يا به ‌عبارت ديگر شاه اسماعيل دوم دومين پسر ارشد شاه تهماسب يکم سلطان قزلباش ‌ها است. وي مردي شجاع جنگجو و تيغ زن بي دريغ بود و بعلت زياده روي در امورات پدري و گردن ندادن به فرامين پدر دستگير و در قلعه قهقهه بمدت ۱۹ سال و ۶ ماه و ۲۱ روز و تا مرگ پدر در زندان مخوف دوام آورد و سرانجام با گردش دوران پا به قدرت نهاد و بسياري از کسان و خويشان را که در اين مدت پا درمياني نکرده بودند از دم تيغ گذراند. از ديگر زندانيان قلعه مشهورترين آن ها خان احمد گيلاني والي گيلان که در سال ۹۷۵ ق. بر اثر شورش دستگير و در زندان قهقهه زنداني شد ولي چون والي گيلان بود شعر سروده و تسليم شاه تهماسب کرد.

از گردش چرخ واژگون مي‌ گريم
و از جور زمانه بين که چون مي ‌گريم
با قد خميده چون صراحي شب و روز
در قهقهه‌ام و ليک خون مي ‌گريم

و در جواب يکي از ادباي دربار مي ‌نويسد:

آن روز که کارت همگي قهقهه بود
با راي تو راي سلطنت صد مهه بود
امروز در اين قهقهه با گريه بساز
کان قهقهه را نتيجه اين قهقهه بود
 
در سال ۹۲۲ هجري قمري اميرخان ترکمان حاکم تبريز که به سلطان محمد صفوي شوريده بود دستگير و در زندان قهقهه زنداني شد و پادشاه صفوي آخرين خواسته او را اجابت کرده و معشوقه اش بي نظير را همراه وي روانه زندان کرد و تا وا پسين لحظات عمر خود را در آن زندان سپري کرد. مراد پاشاي رومي و احمد پاشا دو تن از سرداران نظامي عثماني ازديگر زنداني قلعه قهقهه مي ‌باشند. هم چنين در سال ۹۴۰ خ(۹۶۹ ق.) سام ميرزا از شاه تهماسب يکم خواست که او را به خراسان بفرستد؛ شاه نيز موافقت کرد، اما بعد به تحريک مغرضان پشيمان شد و سام ميرزا را با دو پسر خردسالش به دژ قهقهه فرستاد. سرانجام در سال ۹۴۵(۹۷۴ ق) به دستور شاه تهماسب، سام ميرزا و پسرانش را به همراه پسران القاس ميرزا که در آن دژ بودند، به قتل رساندند. در سال ۱۰۱۸ هجري قمري در ۲۴ سال سلطنت شاه عباس زندانيان زندان با استفاده از فرصت نگهبان را گشته و زندان را به تصرف خود در آورده و اين زندانيان که بيشتر از کردها و عثماني ها بودند و بزرگ آن ها مصطفي پاشا و احمد پاشا و کورحسن بودند بمدت دو ماه زندان را در تصرف خود داشتند تا با ميانجي گري خواجه مقصود علي با اعلام عفو و وعده شورش را خوابانيد و قلعه را به تصرف خود درآورد.

 

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :4.2 از 5 امتياز است.


12345
12 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 20529 -1 -1

گردشگری در استان
مراکز علمی و دانشگاه ها
مشاهیر استان
آداب و رسوم استان
مساجد و عبادتگاه های استان
معرفی شهرستان ها
اردبیل شناسی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse