استان اردبيل يکي از استان هاي ايران است که در شمال غربي اين کشور واقع شده است. مساحت اين استان ۱۷۹۵۳ کيلومتر مربع(حدوداً ۱/۰۹ درصد از مساحت کل کشور) و جمعيت آن بر اساس سرشماري سال ۱۳۸۵ برابر يک ميليون و ۲۲۸ هزار نفر مي باشد. مرکز اين استان شهر اردبيل است و بر طبق آخرين تقسيمات کشوري، شامل ۹ شهرستان، ۲۵ بخش، ۲۱ شهر و ۶۶ دهستان مي شود. اين استان در سال ۱۳۷۲ از استان آذربايجان شرقي جدا و به استاني مستقل تبديل شد. استان اردبيل يکي از مناطق گردشگري در ايران است. يکي از ويژگي هاي اين استان آب و هواي مطبوع و خنک اين منطقه در فصول بهار و تابستان مي باشد. مجتمع هاي آبگرم سرعين در ۳۵ کيلومتري غرب شهر اردبيل يکي از مشهورترين مناطق گردشگري استان اردبيل مي باشد که در فصول گرم بخصوص تابستان، ميزبان ده ها هزار گردشگر از اقصا نقات ايران و کشورهاي خارجي است. سرعين بيشترين هتل و هتل آپارتمان ها را با جمعيت نسبتا کم ساکن در خود، در مقايسه با ساير مناطق گردشگري ايران دارد. گفته مي شود حدود ۷۰ هتل، هتل آپارتمان و مهمان پذير در اين شهر توريستي کوچک موجود است.
مردم اردبيل
اکثر ساکنان استان اردبيل را، آذري ها تشکيل مي دهند که بهزبان ترکي آذربايجاني تکلم مي کنند. البته در پارهاي از نواحي شهرستان نمين در شرق استان، زبان هاي تاتي و تالشي نيز در بين مردم تلکم مي شوند.
جغرافياي اردبيل
استان اردبيل يکي از استان هاي شمال غربي ايران محسوب مي شود. اين استان از شمال به جمهوري آذربايجان، از سمت غرب به استان آذربايجان شرقي، از سمت شرق به استان گيلان کوه هاي تالش و از سمت جنوب به استان زنجان محدود شده است.
گردشگري استان اردبيل
چشمه هاي آب معدني: يکي از مهم ترين جاذبه هاي گردشگري استان اردبيل، چشمه هاي آبگرم اين استان واقع در شهر سرعين در ۳۰ کيلومتري شهر اردبيل است. در اين شهر، ۸ چشمه آبگرم معدني وجود دارد. علاوه بر اين، ۱۴ چشمه آب معدني ديگر در شهرهاي ديگر استان از جمله نير، خلخال و مشگين شهر وجود دارد.
سبلان
کوهستان سبلان در جنوب شرقي مشگين شهر و در فاصله ۲۵ کيلومتري آن واقع شده است. اين کوهستان داراي پوشش گياهي متنوعي است و بيش از ۳۰۰۰ گونه گياهي در آن شناسايي شده است. اين کوه، يکي از آتشفشان هاي خاموش کشور محسوب مي شود و ارتفاع بلندترين قله اين کوه که سلطان ساوالان نام دارد، ۴۸۰۰ متر از سطح دريا مي باشد.
آرامگاه شيخ صفيالدين اردبيلي
بقعه شيخ صفيالدين اردبيلي يکي از ده اثر باستاني مهم کشور به شمار مي رود. اين بنا در سال ۷۶۵ هجري بنا شده است و در طول زمان مورد احترام پادشاهان صفوي بوده است. بناي کنوني اين بقعه شامل مجموعهاي از گورهاي شاهان و شاهزادگان صفوي و چند ساختمان ديگر(ازجمله مسجد، چيني خانه، حرمخانه و...) مي شود. در سال ۱۳۸۶ تلاش هايي براي ثبت اين اثر در فهرست آثار جهاني يونسکو آغاز شده است.
درياچه شورابيل
درياچه شورابيل در حريم شهري اردبيل قراردارد و شهرک هاي کوثر، مهر، راه و ترابري، دادگستري. وليعصر و دانشگاه هاي محقق اردبيلي، پيام نور، علوم پزشکي و نمايشگاه بين المللي اردبيل در حاشيه اين درياچه قرار گرفته اند. جهت اقامت توريست خارجي و ميهمانان داخلي هتل شورابيل با درجه بندي دو ستاره تاپ در ساحل شمالي درياچه و مجتمع توريستي کوثر با درجه بندي سه ستاره تاپ و با امکانات چهل و شش واحد سوئيت ويلائي و سالن کنفرانس و سالن همايش و دوباب رستوران، کافي شاپ، کافي نت و سالن ورزشي در زميني به وسعت 26125 متر مربع درساحل جنوبي درياچه شورابيل ساخته شده است درياچه شورابيل که مساحت آن ۱۲۰ هکتار و براي مصارف کشاورزي قابل استفاده بوده و در حال حاضر نوعي ماهي در آن پرورش داده مي شود.
کوهستان اردبيل
کوه و رشته کوه سبلان، شناخته شده ترين منطقه کوهستاني استان اردبيل محسوب مي شوند. ساير ارتفاعات واقع در اين استان عبارتند از: ارتفاعات تالش- صلوات داغ- خروسلو- رودخانه هاي اردبيل- قسمتي از مسير عبور رودخانه مرزي ارس و رودخانه قزل اوزن از استان اردبيل عبور مي کند. ساير رودخانه هاي اين استان عبارتند از: قره سو- درهرود- خياوچاي- نمين چاي.
درياچههايي که در استان اردبيل واقع شدهاند عبارتند از: درياچه شورابيل- درياچه نئور درياچه شورگل- درياچه نوشهر- درياچه آلوچه- درياچه کميآباد- درياچه ملااحمد- مرداب قره سو.
جنگل ها
جنگل هاي اطراف جاده آستارا به اردبيل موسوم به گردنه حيران مجموعه جنگل هاي فندقلو پيکره سنگي بابا داوود عنبران از جمله جنگل هاي واقع در استان اردبيل هستند.
صنعت
استان اردبيل در حال حاضر داراي ۸ شهرک صنعتي است. اين استان هم چنين داراي کارخانجات بزرگ نساجي، سيمان، ذوب آهن و کشت و صنعت مي باشد.
صنايع دستي استان اردبيل
گليم عنبران، جاجيم، شال، مسندعنبران، سفال، صنايع چوب مانند معرق، منبت و خراطي، مصنوعات چرمي و قالي بافي(قاليچه قوباي اردبيل بسيار معروف است) قلاب بافي، مفرش، خورجين، ورني(ورني و زيرانداز حاوي رنگ ها و طرح هايي برگرفته از طبيعت زيباي آذربايجان، بيشتر توسط عشاير شاهسون دشت مغان بافته مي شود).
غذاهاي محلي استان اردبيل
آش شير، آش دوغ، پيچاق قيمه، کوفته، لَوَنگي، خشيل، هرا، قويماق، ترشي قرمه، ساج ايچي، سبزي قرمه، آب پياز، آش اوماج، آَش يارما، بزباش، خورشت قاتق، تاس کباب، چيغيرتما، حلوا زرد، تر حلوا، حلواي زنجبيل، قيساوا و قيقاناق.
سوغات استان اردبيل
مسند عنبران سرشير، کره، حلواي سياه، آبنبات، شيريني هاي محلي و تخمه آفتابگردان، عسل خالص سبلان، عصاره شهدآميز گل هاي رنگارنگ و عطرآگين طبيعت سرسبز سبلان مشهورترين سوغات منطقه مي باشد. حلواي سياه استان به صورت معجوني از جوانه گندم و کره طبيعي نشاط بخش و مقوي است.
گونه هاي زباني اردبيل
استان اردبيل با توجه به وسعت کم خود، داراي تنوع زباني قابل توجهي مي باشد در کنار زبان ترکي آذربايجاني که اکثريت ساکنان استان، به آن تلکم مي کنند، زبان تالشي در شهرستان نمين و بخش عنبران و تاتي نيز، در اکثر روستاهاي بخش شاهرود شهرستان خلخال، تلکم مي شود.