مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۳ شنبه ۳ آبان -اِسَّبِت ١ محرم ١٤٣٦ - Saturday October 2014
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  1431   بازدید    تاریخ درج مطلب  21/7/1390    
 
 
پوشاک زنان محلي

پوشاک، بارزترين سمبل فرهنگي، مهم ترين و مشخص ترين مظهر قومي و سريع الانتقال ترين نشانه فرهنگي است که به سرعت تحت تأثير پديده هاي فرهنگ پذيري در ميان جوامع گوناگون انساني قرار مي گيرد. حتي عده اي را عقيده بر آن است که استيلاي فرهنگي و سلطه پذيري در وهله اول از طريق انتقال پوشاک صورت مي گيرد و حتي مي توان با تغيير پوشاک يک جامعه، نوع معيشت و شيوه توليد آن ها را نيز دچار دگرگوني نمود و تغييرات و تحولاتي در ساختار زندگي اجتماعي آن جامعه به وجود آورد. مثل تغيير پوشاک تحميلي توسط رضاخان در ايران و کمال آتاتورک در ترکيه.
گروه هاي متفاوت انساني که در مناطق مختلف کشور ما زندگي مي کنند هر کدام داراي ويژگي هاي قومي برجسته اي بوده و تن پوش ويژه اي داشته که معرف قوميت، زبان و ساير مشخصات فرهنگي آنان مي باشد. شناخته شده ترين اين اقوام
عبارتند از: آذربايجاني، بلوچي، بختياري، ترکمن ها، قزاق ها، خراساني ها، قشقايي ها، کردها، گيلاني ها، لرها، مازندراني ها و جنوبي ها. پوشاک در هر منطقه، زمينه بسيار مناسبي جهت تأثير و تأثر فرهنگي به حساب مي آيد. مثلاً پوشاک زنان جنوب ايران که به پوشاک بندري معروف است، متأثر از پوشش ساکنان کشورهاي همجوار و شيخ نشين هاي حاشيه خليج فارس مي باشد. زيرا مردم ناحيه جنوب ايران از ديرباز تاکنون ارتباطات دريايي با مردم کشور هاي همجوار داشته و لذا پوشاک زنان در منطقه تا حد زيادي متأثر از نشانه هاي فرهنگي اقوام و ملل همجوار است. مي توان در شکل گيري و ترکيب پوشاک محلي هر قومي عوامل مذهب، شرايط و عوامل طبيعي، نوع معيشت مسلط و فعاليت هاي جنبي و توليد و منزلت اجتماعي را دخيل دانست.

مذهب

مردم شهرها، روستا ها و عشاير ايران معتقد به دين مبين اسلام بوده و به ارزش هاي آن سخت پاي بند مي باشند به طوري که هر يک از آحاد جامعه، کليه اعمال و رفتارهاي فردي و اجتماعي و حتي ظواهر خود را از جمله«پوشاک» را با آن موازين هماهنگ مي کند. خط مشي و دستورات اسلام در ارتباط با پوشاک افراد و به خصوص بانوان کاملاً مشخص است و زنان مطابق با روش زير لباس مي پوشند: لباس آنان پوشيده و بلند است تا حدي که به پشت پايشان مي رسد. پيراهن آنان با دکمه بسته مي شود که در مواردي تا يقه ادامه دارد. عموما آن دسته از زنان ايراني که در جوامع کوچک و به صورت سنتي زندگي مي کنند به جاي روسري يا مقنعه از سربند يا لچک براي پوشش مو هاي سر استفاده مي کنند. لباس ها نيز گشاد و راحت است و از پارچه هاي ضخيم دوخته مي شود. روي پوشاک زنان معمولاً زيورها و پيرايه هايي نيز بسته مي شود.

شرايط و عوامل طبيعي

عمده ترين جنبه کاربردي پوشاک، علاوه بر بعد مذهبي و پوششي آن، حفاظت بدن در مقابل عوارض آب و هوايي و نيز خطرات و ضربه ها و تماس هاي ناشي از فعاليت هاي روزمره است. لذا لباس هاي سنتي در قالب کاربردي آن ها عمدتا ساده و بي پيرايه هستند و فقط به جنبه کاربردي آن ها توجه مي شود. مثلاً مردم مناطق کوهستاني، از پاتاوه استفاده مي کنند تا پا را از خطر نيش گزندگان، ضربه سنگ ها، پيچ خوردگي و غيره مصون سازند يا چوپان ها به اين دليل پستک(نمدين) با خود به کوهستان مي برند تا در مقابل باد و باران و برف و سرما و حتي تابش شديد نور خورشيد خود را محافظت نمايند. ضمنا جنس و نوع پارچه بکار رفته در پوشاک و حتي تعداد آن ها در هر منطقه اي با شرايط و عوامل طبيعي مطابقت دارد. به طوري که در هر فصلي از سال پوشاک ويژه اي مورد استفاده قرار مي گيرد و اساسا بلندي و کوتاهي لباس و رنگ آن ها در ارتباط مستقيم با نوع آب و هواي هر منطقه مي باشد.
در کوهستان هاي سرسبز شمال و مزارع چاي، زنان غالبا رنگ لباس خود را طوري انتخاب مي کنند که تضاد شديدي با رنگ محيط داشته باشد و از فاصله دور هم در معرض ديد رييس خانواده باشند. همين امر در مورد زنان ساکن کوهستان هاي خشک نيز صادق است.

شيوه معيشت

معيشت مسلط جامعه، دو نوع تأثير کاربردي روي پوشاک ساکنان هر منطقه دارد؛ اولاً بيشتر مواد اوليه اي که در پوشاک بومي و سنتي منطقه به کار مي رود، از توليدات محلي تأمين مي شود. ثانيا نوع فعاليت مردم، پوشاک هاي ويژه اي را اقتضا مي نمايد. لذا معيشت، هم در کيفيت پوشاک مردم تأثير مي گذارد و هم در شکل ظاهري و در تعداد قطعات آن مؤثر واقع مي شود.

منزلت هاي اجتماعي

همان گونه که تنوع پوشاک مناطق گوناگون به منزله علامت و نشانه خاص براي معرفي اقوام مختلف است، جنس، رنگ و شکل لباس و زيورآلات و ضمايم آن هم به پوشنده لباس منزلت اجتماعي ويژه اي مي بخشد. زيورآلات زنان در گذشته به جز جنبه هاي نمايش و زيبايي، دلايل اقتصادي و مالي نيز در پس انداز خانواده داشته است. زن در کليه گروه هاي قومي و جوامع انساني موجود در ايران يکي از محرمات است و از يک مصونيت اجتماعي ويژه اي برخوردار مي باشد، لذا در کشمکش هاي قومي و قبيله اي از آسيب ها در امان بوده است. از طرف ديگر زيورهاي زنان به ويژه در گذشته پشتوانه اقتصادي هر خانواده به حساب مي آمد، چرا که همه اموال منقول و غير منقول مي توانست به تاراج رود جز زيورآلات که توسط زنان استفاده و حمل مي شد و اين به دليل همان احترام و قداستي بود که زنان داشتند. بنابراين، مرد خانواده ترجيح مي داد که بيشترين پس انداز خود را تبديل به زيور هاي گران قيمت نموده و به زن خود هديه نمايد. در پوشاک زنان به خصوص در قشر نسبتا مرفه به ظرافت ها، زيبايي ها و تزيينات توجه زيادي مي شود و پارچه هاي زري و ابريشمي و مخمل هاي رنگي و يراق هاي پهن، سکه هاي قديمي و دامن هاي پرچين و ديگر نقش آفريني ها، که از يک دنيا ذوق و سليقه و مهارت خبر مي دهد، در مجموع پوشاک زنان را به صورت مجموعه اي هماهنگ درمي آورد و وقار خاصي به زنان مي بخشد. کسب منزلت اجتماعي از طريق پوشاک در ميان مردان نيز وجود دارد. ضمن اين که هر قطعه اي از پوشاک ممکن است بيانگر قشر و طبقه و رفاه و تحول خاصي باشد؛ مي تواند بيانگر ميزان دانش، سفر، سياحت و زيارت نيز محسوب شود.

پوشاك محلي ايران در مناطق ايراني:

- پوشاک زنان گيلان

پوشاک بانوان گيلک داراي تنوع و جلوه خاصي است. از بين آن ها پوشاک زنان قاسم آباد، شاخص ترين پوشاک از لحاظ تنوع و سليقه در منطقه است. اين پوشاک ده تکه است که شامل: لچک، چارقد، پيراهن، جليقه، يل و کت، تنبان يا شليته، جوراب، چاروق، چادر کمر و عرقچين مي شود.
ـ لچک و چارقد زنان اين منطقه، تزييناتي از نوار هاي الوان در قسمت جلو دارد و از پارچه مشکي تهيه مي شود و با شيوه خاصي به سر زنان بسته مي شود.
ـ پيراهن زنان مسن بلند است. اما پيراهن جوانان تا حدودي کوتاه است به طوري که تا نيمه اندام ادامه دارد. معمولاً در جلو پيراهن چين هاي موازي و عمودي تعبيه شده است.
ـ يل از پارچه مخمل تهيه مي شود. قد آن کوتاه است و فاقد يقه. جلو يل از هم باز مي شود و با سکه هاي زياد تزيين مي شود.
ـ کت زنان کوهستان گيلان از پارچه هاي مخمل الواني تهيه مي شود.
ـ تنبان يا شليته زنان گيلان بلند و چين دار است. در بين زنان کوهپايه مرسوم است که اين تنبان ها از حاشيه پايين به طرف بالا تا اواسط قد تنبان نوارهاي رنگين باشد.
ـ چادر بانوان گيلاني بسيار جالب است. پارچه اين چادرها را خود زنان اين منطقه مي بافند. جنس چادر معمولاً از نخ پنبه و ابريشم است که با نقوش بومي با طرح هاي بسيار زيبا بافته شده است.
ـ کلاه خانم هاي کوهپايه کوهستان مانند کلاه زنان کرد عرقچين است و اغلب از پارچه هاي سوزن دوزي تهيه مي شود.

- پوشاک زنان کردستان

زنان اين سامان داراي يازده تکه پوشش اساسي هستند: کفش، شلوار، زيرپيراهن، جليقه، قبا، يل، دستمال سه گوش زينتي، عمامه و روسري.
ـ کفش زنان کرد از نيم تاج الوان يا چرم خام با طرحي ساده و نوک پنجه اي و اندکي نوک برگشته است. رويه کفش را معمولاً با نخ هاي الوان ابريشمي نقش بندي و گلدوزي شده تهيه مي کنند.
ـ شلوار، داراي دو ساقه و يک ميان ساق پهن چهار گوش است. کمر اين نوع شلوار ليفه دار است. دم پاي ساق ها نيز به صورت ليفه مي باشد که به وسيله بندي در حدود مچ پا جمع مي شود.
ـ زنان کرد زير پيراهن يا زيرپوش را معمولاً از چلوار تهيه مي کنند. اين زيرپوش ساده و بلند است که تا به پشت پا مي رسد. آستين آن برشي معمولي است و در مچ دست با دکمه بسته مي شود.
ـ پيراهن زنان کرد تمام قد بلند است. از زير بغل، مخروطي شکل به طرف پايين ادامه دارد. اين نوع پيراهن ها به وسيله پولک دوزي و يراق دوزي تزيين شده اند. جليقه بانوان کرد از مخمل هاي الوان تهيه مي شود. اين جليقه ها معمولاً داراي يراق ها و نوارهاي پهن هستند و با سکه ها و زيورهاي طلا و نقره تزيين يافته اند.
ـ قباي زنان کرد مانند پيراهن آن ها تمام قد بلند است. به طوري که تا پشت پايشان ادامه دارد و از روي پيراهن پوشيده مي شود. در محل اتصال يقه دکمه قيطاني دوخته مي شود که يقه را به هم پيوند مي دهد.
ـ دستمال زينتي زنان کرد پارچه اي است از جنس توري و سه گوش که از رنگ هاي مختلف انتخاب مي شود.
ـ عمامه زنان کرد از دو قسمت تشکيل يافته است: 1ـ کلاه کوتاه يا کلگي مسطح و پولک دوزي شده 2ـ مقداري پارچه مشکي لوله شده.
ـ سربند زنان کرد معمولاً از چندين تکه پارچه هاي ابريشمي به نام کلاغي با زمينه هاي سياه و گل هاي زرد و سفيد تشکيل مي شود.

- پوشاک ترکمن

ايل هاي ترکمني پوشاک تزيين شده و زيبايي دارند. از لحاظ برش ساده اما چشم گير است. زنان ترکمن عموما هنر قالي بافي را داشته و مهارت خاصي در زمينه هنرهاي قالي بافي و سوزن دوزي دارند. پوشاک اين زنان هنرمند از کلاه، پيراهن با برشي ساده، شلوار و قباي سوزن دوزي شده، روسري ابريشمي بزرگ، جوراب پشمي و کفش تشکيل يافته است.
ـ کلاه زنان ترکمن به شکل استوانه و نسبتا بلند است. روي کلاه را اغلب از پارچه ساده و ابريشمي به رنگ قرمز با دنباله چين دار و بلند مي پوشانند. کلاه را اغلب به وسيله زيورهاي نقره اي و زري تزيين مي کنند. در مواقع عروسي از نيم تاج استفاده مي کنند. زنان ترکمن گيسوان خود را پس از بافتن در ميان گيسو بندهاي نقره اي قرار مي دهند.
ـ پيراهن بانوان ترکمن برشي ساده دارد. رنگ پارچه پيراهن را اغلب رنگ هاي زرشکي، بنفش، قرمز و گل دار انتخاب مي کنند. پيراهن از بالا به پايين به تدريج فراخ شده است. روي پيراهن ها به وسيله گل يقه و غيره تزيين مي شوند.
ـ زنان ترکمن از شلوار ليفه دار استفاده مي کنند. دم پاي اين شلوارها از قسمت مچ تنگ تر است. در قسمت دم پاي شلوار معمولاً سوزن دوزي زيبايي به کار مي رود.
ـ قباي زنان اغلب از پارچه هاي ابريشم و گاهي از پارچه هاي مخمل انتخاب مي شود. قبا داراي آستر است. و قد آن بلند به طوري که گاهي به ساق پا مي رسد. دو طرف قبا از قسمت جلو آزاد است.
ـ روسري هاي زنان ترکمن مانند کلاغي هاي کردها و لرها از پارچه هاي مشکي با نقوش درشت زرد و نارنجي تهيه مي شود. روي اين روسري ها را با دستمال هاي بزرگ به نام چارقد مي پوشانند که اين دستمال ها داراي ريشه هاي بلند و تزييني هستند.
ـ جوراب هاي پشمي را زنان ترکمن خودشان مي بافند که گاهي به بازارها نيز عرضه مي کنند. اين جوراب ها از پشم هاي الوان و ابريشم گران بها تهيه مي شوند.
ـ کفش بانوان ترکمني خشن و از چرم خام با تزيينات مختصر بومي تهيه مي شود.

- پوشاک زنان مازندران

پوشاک زنان مازندران شامل: لچک، روسري، پيراهن، جليقه، شليته کوتاه، شلوار، جوراب پشمي، کفش و چادر مي باشد.
ـ لچک از پارچه اي به شکل سه گوش و سفيد تهيه مي شود. در قسمت جلو لچک نواردوزي شده است. زنان اين لچک را با سبک خاص به سر مي بندند. لچک بارزترين پوشاک در ميان زنان ساحل خزر بوده و در تمام منطقه عموميت دارد.
ـ چارقد يا روسري پارچه اي است چهارگوش و معمولاً به رنگ سفيد که آن را به صورت دولا بر سر مي گذارند و دو طرف آن را در زير گلو سنجاق مي زنند و يا با منجوق زيوردار، بند مي کنند.
ـ پيراهن زنان مازندراني با آستين بلند است که يقه جلو آن باز است.
ـ پوشيدن جليقه تقريبا در تمام منطقه معمول است. اين پوشش براي ساکنين کوهپايه هاي مازندران بسيار متنوع است.
ـ شليته زنان مازندراني از پارچه هاي گلدار يا ساده تهيه مي شود. قد شليته کوتاه و پرچين است.
ـ زنان اين منطقه، شلوار را از زير شليته مي پوشند که به صورت راسته و ساده و از پارچه مشکي دوخته مي شود. قد شلوار در مازندران بلندتر از گيلان است.

- پوشاک زنان آذربايجان شرقي

پوشاک زنان اين ديار به مانند پوشش مردم ديگر در نقاط مختلف ايران مي باشد. روسري آنان نيز چارقدي است که با يک دستمال کلاغي به سر بسته مي شود. اين چارقدها اغلب گلدار هستند.
ـ پيراهن رويي آنان شبيه پيراهن زنان قشقايي و بختياري است. پيراهن زير پوشش آن ها مانند پيراهن بانوان کرد است.
ـ تنبان يا شليته که زنان آذربايجاني ها به تن دارند، نظير تنبان هاي زنان گيلان، بختياري و قشقايي است. گاهي شلوار سياه و ساده مي پوشند که نظير شلوار مازندراني است و بلندي آن تا پشت پا مي رسد.
ـ جليقه زنان در اين منطقه همان جليقه مردان است با اين تفاوت که اين پوشاک به وسيله سکه هاي نقره و حتي طلا تزيين يافته است و کفش نيز همان کفش هاي بومي متداول روز مي باشد.

- پوشاک زنان بختياري

بختياري ها در لرستان زندگي مي کنند. بنابراين تحت تأثير آداب و رسوم لري هستند و پوشاکشان به لري نزديک تر و شبيه تر است.
ـ پاپوش بانوان بختياري از نوع گيوه هاي شيراز است که در محل تهيه مي شود و يا از اصفهان و شيراز فراهم مي آورند.
ـ چادر بانوان بختياري مشخص کننده پوشاک زنان بختياري است که از جنس پارچه توري و گاه مزين به تارها و نقش ها و حاشيه هاي زرين است. حاشيه و کناره هاي چادر زنان بختياري اغلب به وسيله زر و زيور و سکه هاي مختلف تزيين مي شود. پوشش زن بختياري آميخته اي است از پوشاک همسايگان خود به ويژه اصفهاني ها.
ـ بانوان بختياري داراي يل هستند که از مخمل گلدار يا ساده تهيه مي شود. يقه اين يل ايستاده و گاه خوابيده است.
سردست آن مزين و در قسمت جلو با دکمه بسته مي شود و از روي پيراهن مي پوشند. تنبان(شليته) ليفه دار و پرچين است. پارچه مورد مصرف آن از شش متر تجاوز مي کند و جنس پارچه آن از پارچه هاي الوان و خوش رنگ است.

- پوشاک زنان خراسان

پوشاک مردم سرزمين خراسان با پوشاک همسايه هاي خود يعني بلوچ ها شباهت بسيار دارد. ليکن تفاوتي نيز در برش آن ها وجود دارد که نمي توان ناديده گرفت. پوشش مردم شرق خراسان اصيل ترين پوشاک هاي اين منطقه است. بقيه ساکنان اين ديار عمامه را برداشته و کت و شلوار مي پوشند. زنان، چارقد به سر داشته که از نوع دستمال يزدي بوده است.

ـ پوشاک زنان شرق خراسان داراي شش تکه اساسي است: کلاغي، روسري، پيراهن، جليقه، شلوار، چادر و کفش.
ـ روسري زنان شرق خراسان به نام چارقد به رنگ سفيد و بزرگ که به شکل سه گوش است. اين لچک را به صورت تا زده بر سر مي گذارند. در گوشه هاي اين سربند منگوله هايي از نخ هاي ابريشم و الوان وصل شده است. دستمال کلاغي از قسمت پيشاني روي روسري بسته مي شود.
ـ پيراهن زنان در اين ديار با بالاتنه کوتاه است که قسمت پايين آن ها پرچين و بلند است. اين نوع پيراهن داراي آستيني معمولي و سردست است. روي سينه پيراهن زنان اين منطقه نقش بندي بسيار زيبايي انجام شده است. يقه تا حوالي سينه باز است. رنگ پارچه ها را اغلب از نوع قرمز و بدون گل و بوته انتخاب مي کنند.
ـ دور کمر شلوار زنان شرق خراسان گاهي از شش متر متجاوز است. اين شلوار در هنگام پوشيدن به وسيله بندي به دور کمر بسته مي شود. رنگ شلوارهاي زنانه را معمولاً از پارچه هاي الوان انتخاب مي کنند.
ـ جليقه زنان از مخمل هاي الوان و زربفت تهيه مي شود که براي حفاظت از سرما به جاي يل و ارخالق به کار مي برند.
ـ کفش زنان شرق خراسان به شکل نعليني است که پاشنه کفش در روي تخت آن قرار گرفته است و از چرم الوان تهيه مي شود. زير پاشنه معمولاً نعل مي کوبند. در پاشنه اين کفش ها استخوان شتر به کار مي رود. رويه کفش از چرم تزيين يافته است. چادر زنان اين ناحيه معمولاً به رنگ نخودي روشن و يا با روناس رنگ مي شود. قد چادر نسبتا کوتاه است و موقع استفاده مقداري از آن را روي سر مي گذارند.
ـ رنگ آميزي پوشاک زنان شمال خراسان نيز بسيار جالب و مانند پر طاووس رنگ به رنگ مي باشد.

- پوشاک زنان قشقايي

پوشاک قشقايي ها مشخص، متنوع و مختص قشقايي ها مي باشد. پوشاک زنان قشقايي بسيار موقر، باشکوه و مجلل است. پوشش زنان قشقايي مانند پوشاک بختياري ها رنگين، بانشاط و ساده است.
ـ پوشاک زنان قشقايي داراي ده تا يازده تکه بوده و شامل: روسري و سربند، پيراهن، ارخالق، تنبان و گيوه مي باشد. کلاهک زنان قشقايي نظير کلاهک زنان بختياري است و از پارچه هاي مختلف مخمل و زري تهيه مي شود.
ـ روسري بانوان قشقايي پارچه اي سه گوش و لچکي بزرگ مي باشد و جنس آن از توري الوان است.
ـ پيراهن زنان قشقايي داراي دامن بلند است. ضمنا در طرفين پيراهن تا کمر چاک دارد. آستين اين نوع پيراهن ساده و راسته است. از دم آستين گاهي به وسيله بند جمع مي کنند.
ـ ارخالق زنان قشقايي از جنس پارچه هاي زري و مخمل هاي الوان تهيه مي شود. دم آستين اين ارخالق ها معمولاً نواردوزي شده و بعضي مواقع داراي سنبوسه اي کوتاه مي باشد که تا به انتهاي نوک انگشتان ادامه پيدا مي کند.
ـ شليته هاي زنان قشقايي را تنبان نيز مي گويند و از جنس پارچه هاي گلدار است. زنان قشقايي اغلب شش يا هفت عدد آن ها را روي هم مي پوشند. البته اندازه تنبانها با هم فرق دارند و مقدار پارچه مصرفي آن ها نيز با يکديگر متفاوت است.
ـ پاپوش زنان قشقايي مانند گيوه مردان است که در شيراز و آباده تهيه مي شود. رويه گيوه را زنان بومي با نخ پنبه اي يا ابريشمي مي بافند. تخت گيوه را، گيوه دوزان از کهنه هاي پارچه فراهم مي نمايند که به تخت کفش معروف هستند. گاه به جاي کهنه از چرم استفاده مي شود و روي چرم را با نخ پرک دوخت مي گيرند و اين حالت را آجيده مي گويند.

- پوشاک زنان بلوچ

مردم سخت کوش اين سامان داراي قبايل بسيار است. پوشش اين مردم ضمن تبعيت و متأثر از همجواري به مانند مردم نواحي شرق خراسان مي باشد. هنر سوزن دوزي زنان اين خطه بي نظير است. سابق بر اين براي سوزن دوزي پوشاک، مدت ها بلکه سال ها وقت صرف مي کردند اما امروزه تنها براي تهيه قطعات کوچک مانند سوزندوزي سر آستين و پيش سينه پيراهن ها و غيره قناعت مي کنند.
ـ پوشاک عمده زنان بلوچ از سربند، پيراهن، شلوار، قبا، چادر و کفش تشکيل مي شود.
ـ سربند زنان بلوچ از پارچه يا مخمل تهيه مي شود که کلاهکي شبيه نيم تاج روي آن قرار مي گيرد. قسمت جلو سربند را اغلب سکه دوزي مي نمايند. بانوان بلوچ از گيسوبند نقره اي استفاده مي کنند. گيسو هاي خود را بافته و سپس در ميان گيسوبند قرار مي دهند.
ـ پيراهن زنان بلوچ معمولاً از پارچه هاي تيره مانند مشکي خط دار است و غالبا در قسمت سينه و سر دست سوزن دوزي بسيار زيبايي مي شوند.
ـ شلوار سنتي زنان بلوچ شبيه شلوار زنان بندري است. دم پاي شلوارها معمولاً تنگ و باريک است. شلوارها نيز سوزن دوزي، نواردوزي و زري دوزي شده اند. زنان و دختران بلوچ به پاي خود خلخال مي بندند.
ـ قباي زنان بلوچ به شکل راسته و ساده است. در عين حال از دقت، پشتکار و ذوق و هنر برخوردار است. آستين هاي اين قبا ها بلند و يقه آن ها گرد مي باشد. در قسمت جلو قبا به وسيله دو دکمه گرد بسته مي شود. طرفين قبا چاک دار است و دو جيب نما در ناحيه کمر دارد.
ـ زنان بلوچ در روي همه پوشاک خود چادر به کار مي برند. چادر به شکل مستطيل است و از پارچه هاي توري نازک تهيه مي شود. سه نوع کفش در اين منطقه مورد استفاده است. کفش نوع اول که از ليف گياه به نام«پورک» تهيه مي شود. نوع دوم کفش، «صندل» نام دارد و از چرم استفاده مي شود. سومين نوع کفش داراي پاشنه هاي چرمي با رويه زربفت است.
ـ زنان بلوچ نيز براي جلوه گري از زيورآلات متنوع استفاده مي کنند. گوشواره، انگشتر، خلخال، النگو، گردنبند و سينه ريز از جمله وسايل زينتي بانوان بلوچ است.

- پوشاک زنان لرستان:

پوشاک زنان منطقه لرستان عبارت است از کلاهک، روسري، پيراهن، شلوار، جليقه، يل، کلنچه(سرداري) و پاپوش. زنان لر از پارچه کم عرض کلاهک درست مي کنند و دور آن را دستمال يا کلاغي مي بندند. اين روسري هاي ريشه دار، گلدار و گاهي سياه و سفيد مي باشند. کلاغي را طوري دور سر مي پيچند که پرپشت باشد و آويزه هاي بلند نيز همراه دارد. پيراهن زن لر برشي ساده، بلند و گشاد و يقه گرد به هم آمده دارد. جلوي پيراهن از زير گلو تا حدود سينه چاک دارد، تنه پيراهن برش راست داشته و گاهي نيز از زير بغل به سوي پايين اريب مي خورد و در دامن عرض آن افزايش مي يابد. زنان لر از دو پيراهن روي هم رفته استفاده مي کنند که يکي نقش زير پيراهن را ايفا مي نمايد و از تافته تهيه مي شود. شلوار زنان لر از لحاظ برش وضع خاصي دارد. قسمت بالاي آن گشاد و پهن و داراي ليفه و کمر است. دو ساق آن مايل به بيرون و قسمت پهن آن در پايين شلوار دوخته مي شود. دو ساق در بخش بالاي خود به فاصله اي از همديگر قرار مي گيرند و اين فاصله خود به منزله ميان ساقي مي باشد. شلوار از لحاظ جنس و ترکيب دو قسمتي و دو رنگ است که از دم پا تا حدود زانو رنگي است. بر آن نقش بندي و نواردوزي کرده و قسمت ديگر آن رنگي ديگر است. جليقه از لحاظ برش و ساختمان در ميان تمام ايلات يکي است و در ميان زنان لر بخش جلوي آن هميشه باز است و دکمه ندارد. قسمت جلوي جليقه يراق دوزي مفصل دارد. در لرستان دو نوع کت و ديل معمول است. يکي همان کت معمول است که نيمه تن را مي پوشانند و ساده است و بدون آرايش و ديگري کتي است که از مخمل تهيه مي گردد که آن را کُلنتچه مي گويند. اين تن پوش چون کت معمولي است اما در جلوي بدن بسته نمي شود. يقه اش باز است و دم آستين و دوره شکاف آن يراق دوزي و نواردوزي مي شود. سرداي زن لر پوششي بلند تا پشت پا داراي کمرچين، جلوي آن آزاد است بدون دکمه و آستين آن کوتاه تا آرنج و از مخمل الوان و مشکي تهيه مي شود. کناره هاي سرداري و دور دامن و سر آستين را به پهناي سه انگشت يراق دوزي مي کنند. پا پوشش زن لرستاني از چرم محلي است که در خرم آباد و بروجرد ساخته مي شود اما اغلب از دوخته هاي کرمانشاه و گيوه هاي معروف آن جا بهره مي برند.

- پوشاک زنان خوزستان

امروزه مردم اين سرزمين از پوشاک معمولي استفاده کرده و از خود پوشاک مشخصي ندارند. پوشاک روستاييان و ايل هاي اين ناحيه مخلوطي از پوشاک کردها، لرها، بندري ها و اعراب مجاور است. زنان خوزستان به دليل گرماي زياد اين منطقه از پوشاک معمول مردم و از يک پيراهن بلند و گشاد و شلوار و سربند محلي استفاده مي کنند.

- پوشاک زنان بندري

پوشاک ساحل نشينان جنوب کشور به پوشاک بندري مشهورند. پوشاک ساکنين اين منطقه غالبا دست خوش سليقه هاي مختلف بوده است. زنان بندري در جنوب ايران داراي پوشاک سبک وزن و چادر توري سياه چون پروانه هاي ظريف سياهي هستند که بر بال هاي سياه خود خطوط زرد و قرمز دارند. پوشاک زنان بندري از هفت يا هشت تکه لباس تشکيل شده است که شامل کلاهک، روسري، پيراهن، شلوار، کفش، چادر و نقاب مي باشد.
ـ کلاهک بانوان بندري، پارچه اي است سه گوش آستردار در رنگ هاي مختلف که بر سر مي نهند. دو گوشه اين لچک را به وسيله بندهاي قيطان در پشت سر به هم مي بندند. بر انتهاي اين قيطان ها معمولاً زيوري گرد و کوچک مي آويزند. حاشيه جلو کلاهک زردوزي و نواردوزي مي شود. يا گاه با سکه هاي مختلف به تزيين آن ها مي افزايند.
ـ روسري زنان بندري از توري و به شکل مستطيل است. معمولاً از رنگ هاي مشکي و بنفش ساده يا داراي گل هاي زرکوب و در زير کلاهک روي سر گذارده مي شود. کناره هاي آن از حوالي بناگوش به زير گلو آمده با سنجاق بسته مي شود و به دور گردن و شانه مي پيچد. اندازه آن حدود يک متر و نيم و عرض آن حدود 80 سانتي متر است. کناره هاي عرض و طول آن را اغلب به وسيله سکه هاي تزييني زينت مي کنند.
ـ پيراهن زنان بندري راحت ترين نوع پوشش است. قد پيراهن تا حوالي زانو مي رسد. آستين پيراهن راسته و فراخ است. طول و عرض اين پوشاک 90 × 80 سانتي متر و داراي حاشيه پهن و رنگي است که با نوارهاي زري الوان تزيين مي شود. پيراهن هاي زنان بندري مانند روسري آنان از پارچه هاي توري انتخاب مي شود و رنگ آن ها نيز مشکي و يا تيره است که تزيينات الوان روي پيراهن يا روسري به خوبي نمايان است زيرا به اين پوشاک ها دامنه هاي کهربا يا خلخال و سکه هاي تزييني نصب مي شود.
ـ شلوار زنان بندري مانند شلوار زنان کرد و ترکمانان است. يعني از دو ساق دمپاتنگ و يک ميان ساق پهن لوزي شکل درست مي شود. و نظير آن ها از دو رنگ و از دو جنس مختلف تهيه مي شود. جنس شلوار از جنس مرغوب و لطيف مانند اطلس و ساتن گلدار و رنگي انتخاب مي شود. کمر اين شلوارها نيز ليفه اي است.
ـ کفش زنان بندري از نوع صندل است. که تسمه اين کفش ها در لاي انگشتان قرار مي گيرد. از نوع کفش هاي زنان بلوچ در اين منطقه رواج دارد.
ـ زنان بندري از چادرهاي توري، روشن، گلدار و يا تيره زيوردار استفاده مي کنند. زنان گاهي چادر خود را جمع کرده و در روي سر مي گذارند تا کوزه اي چيزي در روي سر حمل نمايند.
ـ زنان بندري براي پوشاندن چهره خود نقابي دارند از جنس پارچه مشکي که نام محلي آن«برقه» است. گاهي چرمي ظريف به شکل نيم دايره و به اندازه پهناي صورت، داراي قيطان هايي در بالا و طرفين گوشه ها است که با بستن اين قيطان ها از پشت سر نقاب در چهره استوار و محکم مي شود.

- پوشاک زنان کرد کرمانشاه

زنان کرد اين منطقه موي سر خود را چون ديگر زنان کرد و بلوچ و ترکمن اغلب به صورت گيسوان ريز و افشان مي بافند و گاهي آن را ميان گيسوبندي نقره اي مي گذارند و گاهي نيز موها را شانه زده در دو طرف صورت پريشان مي نمايند. پوشاک زنان کرد عبارتست از: سربند، زيرپوش، پيراهن، نيم تنه(يل)، قبا، روپوش، شلوار. پاپوش سر زنان کرد کرمانشاهي پرپشت و از چندين دستمال بزرگ(کلاغي) ريشه دار تشکيل شده است. اين دستمال ها را معمولاً بر دوره کلاهکي که گاه شبيه عرقچين است مي پيچند. کلاهک ممکن است چند ترک يا بدون ترک و ساده باشد. پس از آن که موي سر را شانه زدند و به دو طرف صورت رها کردند سربند اولي را همانند زنان کرد کردستان بسته و کلاغي هاي ديگر را، پيرامون يکديگر مي پيچند و دنباله اي نيز از آن بر پشت سر مي آويزند. در اين سربند کلاغي، آخرين و رويي را چنان ترتيب مي دهند که ريشه هاي آن به وضع زيبايي در جلو و پيرامون سر قرار مي گيرد. گاهي نيز زنان جوان و نو عروسان اين منطقه از کلاهک يا عرقچين منجوق دوزي شده استفاده مي کنند که وسيله مناسبي براي انباشتن زر و زيور بر آن است. زير پوش يا زير پيراهن بلند قد است و از پارچه چلوار تهيه مي گردد. آستين آن ساده و مچ آن با دکمه بسته مي شود. يقه گرد آن نيز به وسيله دکمه بسته مي شود. پيراهن بلند گشاد، يکي از پوشاک متداول زنان باختراني است که آن را از پارچه هاي گلدار تهيه مي کنند. يقه پيراهن از جلو تا زير سينه باز است. شکل يقه سه گوش است. آستين پيراهن ساده و گاهي هم سر آستين به آن مي دهند که با دکمه باز و بسته مي شود. برخي از زنان که از تمکن مالي خوبي برخوردارند پيراهن خود را از پارچه هاي مخمل به رنگ الوان تهيه مي کنند. جليقه يک پوشاک سنتي و مجلل و مورد علاقه زنان کرد است. زيرا علاوه بر رنگ، برش و وضع تزيين خاص خود به زنان کرد امکان استفاده از زيورهاي گوناگون را مي دهد. اين تن پوش بي آستين و قد آن کوتاه و تا کمر مي رسد. جنس آن پيوسته و از مخمل هاي الوان است. اين پوشاک داراي آستر و يقه آن سه گوش و گاهي برگردان است. در کناره هاي جليقه از بالاي يقه تا گوشه ها و پهلو ها به پهناي سه انگشت يراق دوزي و نواردوزي مي شود و بر روي اين آرايش سکه هاي فراوان نيز نصب مي کنند. يل يا نيم تنه مانند جليقه کوتاه است. آستين آن به مچ مي رسد و گاهي سنبوسه نيز در آن به کار مي رود. سراسر کناره هاي يل داراي نوارهاي الوان و يراق است، پارچه آن هميشه از مخمل مرغوب مي باشد. البته در طبقات اجتماعي اين وضع تفاوت هايي دارد. قباي زنان کرد، در اين منطقه نيز بلند است. رويه آن از مخمل الوان و آستر آن گلدار است. قسمت جلو تا زير سينه از هم باز است و در روي سينه لبه هاي آن به هم مي رسد و در اين لبه ها سکه دوزي مي شود. روپوش زنان چادري است از پارچه ابريشمي مشکي به درازاي دو متر و عرض کمتر که معمولاً آن را به درازا بر پشت مي افکنند و دو گوشه بالايي آن را به جلو آورده و در پيش روي سينه گره مي زنند. شلوار زن کرد همان شلوار معمول در جوامع کردان ديگر مناطق است. با ليفه و دو ساق بلند تا مچ پا و ميان ساق چهار گوشه و پهن و دمپايي جمع به وسيله بند بر دور مچ پا. زنان کرد در اين سامان با توجه به اين که تمايل زيادي به کفش هاي شهري پيدا کرده و هر نوعي که بخواهند به دل خواه تهيه مي کنند اما پاپوش سنتي آنان همان کفش دستباف رنگين است که به گيوه کرمانشاه معروف است.

نويسنده: رفيع افتخار
منبع: سايت حوزه

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :2.7 از 5 امتياز است.


12345
6 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 27029 -1 -1

کامپیوتر
هوافضا
صنایع الکترونیکی
نجوم
مقالات عمومي
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse