مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۳ سه شنبه ۲ دي -اِثَّلاثا ١ ربيع الاول ١٤٣٦ - Tuesday December 2014
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  6960   بازدید    تاریخ درج مطلب  25/8/1390    
 
 
ویژگی های جوان از نگاه قرآن

دوران نوجواني و جواني، دوران حساس و سرنوشت ساز و تعيين كننده ي شخصيت فرد است. چيزي كه مي تواند اين احساسات را در مسير هدايت و هيجان و غرور را در طريق مثبت قرار دهد و شهوت را مشروع نمايد، قانون الهي، يعني قرآن و احاديث معصومين(ع) است. دوران نوجواني و جواني، دوران حساس و سرنوشت ساز و تعيين كننده ي شخصيت فرد است. در اين دوران غرور، هيجان، احساسات، شهوت، ناپختگي عقلي و... بر شخص سايه مي افكند. چيزي كه مي تواند اين احساسات را در مسير هدايت و هيجان و غرور را در طريق مثبت قرار دهد و شهوت را مشروع نمايد، قانون الهي، يعني قرآن و احاديث معصومين(ع) است.

برخي راه كارهاي قرآن و روايات در موفقيت و شخصيت جوان:

قرآن كريم سيماي جوان شايسته را چگونه تبيين مي كند؟ جواني بهترين و حساس ترين دوره ي عمر هر موجودي به ويژه انسان به حساب مي آيد. در همين دوره است كه انسان مي تواند سرنوشت خويش را رقم بزند و افق آينده ي خود را روشن و درخشان و يا آن را تيره و تار سازد. قالب وجودي يك انسان در دوره ي جواني شكل مي گيرد و آينده ي او هم بر اين اساس رقم مي خورد. در هر عصري جوانان بيشتر مورد توجه اند و در شكل گيري موضوعات مختلف در جوامع نقش مؤثري ايفا مي كنند و در اين ميان برخي افراد، احزاب، قدرت ها و... از احساسات پاك، شور و تحرك و نيروي سازنده ي جوانان در راستاي منافع فردي و گروهي خود سود مي برند. قرآن كريم و روايات اسلامي به دوره ي حساس نوجواني و جواني عمر انسان اهميت ويژه اي داده اند. چنان كه حضرت امام صادق(ع) به يكي از ياران خويش مي فرمايند: بر تو باد توجه به جوانان؛ زيرا آنان به هر كار خير از ديگران پيش تازترند. هم چنين مي فرمايد: چون جوان مسلمان قرآن بخواند، قرآن با گوشت و خونش آميخته گردد و خداوند متعال او را در زمره ي پيامبران والامقام نزد خود قرار مي دهد و خداوند خود در قيامت مدافع وي باشد. قرآن كريم با طرح الگوهايي از جوانان شايسته، همانند جوانان اصحاب كهف، و برخي از پيامبران جوان الهي و يادآوري برخي از داستان ها و نكات اخلاقي و تربيتي، سيماي جوان شايسته را ترسيم مي كند. گوشه هايي از تبيين سيما و ويژگي هاي يك جوان شايسته از نظر قرآن كريم و روايات اسلامي:
 
1. پرهيزكاري و رعايت تقوا؛ قرآن كريم مي فرمايد: (وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ)؛ ... و از خدا پروا نماييد و بدانيد خدا با پرهيزكاران است. و در جايي ديگر مي فرمايد: (... إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّهِ أَتْقاكُمْ ...)؛ گرامي ترين شما نزد خداوند باتقواترين شماست... يك جوان شايسته از نظر قرآن، كسي است كه تقوا و پرهيزكاري را پيشه مي كند. پيامبر اكرم(ص) مي فرمايد: خداوند متعال به وجود جوان عبادت پيشه(و با تقوا) بر فرشتگان مي نازد و مي فرمايد: «اين بنده ي مرا بنگريد به خاطر من از هواي نفس خود دست كشيده است.

2. داشتن ايمان و دوري از شرك؛ قرآن كريم مي فرمايد: (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ الْكِتابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلي رَسُولِهِ ...)؛ اي كساني كه ايمان آورده ايد به خدا و پيامبرش و كتابي كه بر او نازل كرده ايمان بياوريد... و در جايي ديگر به نقل از سفارش هاي حضرت لقمان به فرزندش، همه ي انسان ها به ويژه جوانان را از هرگونه شرك برحذر مي دارد و مي فرمايد: (يا بُنَيَّ لا تُشْرِكْ بِاللّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ)؛ ... پسرم چيزي را همتاي خدا قرار نده كه شرك، ظلم بزرگي است. و به اين ترتيب حضرت لقمان اساسي ترين ركن ايمان و دينداري(توحيد) را به فرزند جوانش يادآوري مي كند.

3. عدالت طلبي و حمايت از مظلومان؛ از آن جا كه جوان هنوز در نابرابري هاي محيط غرق نشده و به آن خو نگرفته و آلوده نشده است، صفت عدالت طلبي و حمايت از مظلومان در او بيشتر تجلي دارد. قرآن كريم به نمونه هايي در اين باره اشاره مي كند؛ از جمله ي اين جوانان عدالت طلب و حامي مظلوم، حضرت موسي(ع) است. در سوره ي قصص، آيات 15 و 23 ـ 28، آمده است كه حضرت موسي(ع) جواني عدالت طلب و حامي مظلومان بود. و به همين جهت در سرزمين مصر به حمايت از شخص مظلومي برخاست و در مدين نيز جوان مردانه به كمك دختران حضرت شعيب رفت و براي گوسفندان آن ها از چاه آب كشيد.

4. كوشش و تلاش؛ دوره ي جواني زمان تلاش، كوشش، تحرك و نشاط است. قرآن كريم باز حضرت موسي(ع) را سمبل و الگوي يك جوان فعال، تلاشگر و پرتحرك معرفي مي كند كه بدون سرمايه و ثروت، ولي با تلاش و كوشش، براي حضرت شعيب كار كرد و بعد از انتخاب همسر و تشكيل خانواده، با ثروت فراوان به شهر خود(مصر) بازگشت. بنابراين، يك جوان بايد با اراده و پشت كاري قوي و عزمي راسخ بكوشد و از بحران ها و فراز و فرودهاي زندگي به سلامت عبور كند.

5. حق پذيري؛ جوانان زودتر به حقايق دل مي بندند و در عمل نيز بي باك و جسورند و اگر چيزي را حق ببينند، در تثبيت آن مقاومت مي كنند. قرآن كريم، برخي از جوانان اصحاب كهف را چنين مي داند و مي فرمايد: (نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَأَهُمْ بِالْحَقِّ إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَ زِدْناهُمْ هُدي)؛ ما داستان آنان را به حق براي تو بازگو مي كنيم، آن ها جواناني بودند كه به پروردگارشان ايمان آوردند و ما بر هدايت شان افزوديم. و در جايي ديگر داستان جواني(حضرت اسماعيل) را كه حاضر شد در راه حق حتي جان خود را فدا كند يادآور مي شود و مي فرمايد: (فَلَمّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قالَ يا بُنَيَّ إِنِّي أَري فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ ما ذا تَري قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللّهُ مِنَ الصّابِرِينَ)؛ هنگامي كه(حضرت ابراهيم(ع)) با او(حضرت اسماعيل(ع)) به مقام سعي رسيد، گفت: پسرم! من در خواب ديدم كه تو را ذبح مي كنم، نظر تو چيست؟ گفت: هر چه دستور داري اجرا كن؛ به خواست خدا مرا از صابران خواهي يافت. از آيات ياد شده برمي آيد كه يك جوان مؤمن و شايسته بايد در مقابل حقايق سر تعظيم و تسليم فرود آورد.

6. شهامت و شجاعت؛ از ديگر ويژگي هاي يك جوان از نظر قرآن، داشتن شجاعت و شهامت است. اين دو از صفات كمال انسان است كه بيشتر در جوانان نمود دارد. از جمله ي اين جوانان مي توان حضرت داود و حضرت ابراهيم(ع) را نام برد. حضرت ابراهيم(ع) با شهامت و شجاعت كامل در مقابل بت پرستان ايستاد و بت ها را شكست. خداوند متعال در اين باره مي فرمايد: (قالُوا سَمِعْنا فَتًي يَذْكُرُهُمْ يُقالُ لَهُ إِبْراهِيمُ)؛ (گروهي) گفتند: شنيديم جواني از(مخالفت با) بت ها سخن مي گفت كه او را ابراهيم مي گويند. حضرت داود(ع) نيز با شجاعت و شهامت و تكيه بر ايمان به خدا با ظالمي به نام جالود كه بسيار قوي بود به مبارزه پرداخت و او را شكست داد.

7. عفت و پاكدامني؛ از ديگر ويژگي هاي يك جوان شايسته از نظر قرآن كريم عفت و پاكدامني است. قرآن كريم، در جايي درباره ي حيا و عفت دختران شعيب(ع) مي فرمايد: (فَجاءَتْهُ إِحْداهُما تَمْشِي عَلَي اسْتِحْياء...)؛ ناگهان يكي از آن دو(زن) به سراغ او آمد، در حالي كه با نهايت حيا گام برمي داشت... در جايي ديگر حضرت يوسف(ع) را قهرمان پاكي و عفت معرفي مي كند كه با وجود مهيا بودن تمام زمينه هاي انجام گناه، با عفت و پاكدامني، از وسوسه ي شيطان به خدا پناه برد و با سرافرازي در آزمايش الهي پيروز شد. بنابراين، يك جوان شايسته از نظر قرآن بايد در برابر ناپاكي ها و هواهاي نفساني عفيف و پاكدامن باشد.
8. پرهيز از افراط و تفريط؛ از ديگر ويژگي هاي جوانان شايسته پرهيز از افراط و تفريط و رعايت اعتدال است؛ چنان كه حضرت لقمان به فرزند جوان خود توصيه مي كند: (وَ اقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ ...)؛ (پسرم) در راه رفتن، اعتدال را رعايت كن، و از صداي خود بكاه ... از آيه ي ياد شده برمي آيد كه يك جوان شايسته بايد در تمام امور اعتدال را رعايت كند. حضرت امام موسي كاظم(ع) مي فرمايند: خير الامور اوسطها؛ بهترين كارها معتدل ترين و ميانه ترين آن هاست. جوانان در اين مقطع از سن بايد احساسات و شور جواني را در خويش كنترل و هدايت كنند و از افراط و تفريط در امور بپرهيزند.

9. خوش اخلاقي و تواضع در برابر مردم؛ حضرت لقمان به فرزند جوانش سفارش مي كند: (وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنّاسِ وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتال فَخُور)؛ (پسرم) با بي اعتنايي از مردم روي مگردان، و مغرورانه بر زمين راه مرو كه خداوند هيچ متكبر مغروري را دوست ندارد.

10. عبادت و امر به معروف و نهي از منكر؛ يك جوان شايسته بايد در اقامه و به جا آوردن نماز بكوشد و مردم را از منكرات و زشتي ها نهي و به خوبي ها دعوت كند و در برابر سختي ها و مشكلات صبور باشد: (يا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ اصْبِرْ عَلي ما أَصابَكَ إِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ)؛ پسرم نماز را به پا دار و امر به معروف و نهي از منكر كن و در برابر مصايبي كه به تو مي رسد شكيبا باش كه اين از كارهاي مهم است.

11. خداپرستي؛ يكي از ويژگي هاي جوانان شايسته، خداپرستي است؛ خداوند متعال مي فرمايد: (... وَ اعْبُدُوا اللّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً...)؛ و خدا را بپرستيد و هيچ چيز را همتاي او قرار ندهيد... .

12. نيكي به پدر و مادر؛ از ويژگي هاي يك جوان خوب نيكي به پدر و مادر است؛ خداوند متعال در جاهاي متعدد جوانان را توصيه كرده كه به پدر و مادر خويش نيكي كنند؛ چنان كه مي فرمايد: (بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ بِذِي الْقُرْبي وَ الْيَتامي وَ الْمَساكِينِ وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبي ...)؛ ... و به پدر و مادر نيكي كنيد؛ هم چنين به خويشاوندان و يتيمان و مسكينان و همسايه نزديك و... .

13. يادآوري معاد و روز قيامت؛ يك جوان شايسته از نظر قرآن، هيچ گاه ياد مرگ و روز قيامت و حساب و كتاب اعمال آخرت را فراموش نمي كند؛ حضرت لقمان به فرزند جوانش مي فرمايد: (يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّة مِنْ خَرْدَل فَتَكُنْ فِي ...)؛ پسرم اگر به اندازه ي سنگيني دانه ي خردلي(عمل خوب يا بد) باشد و در دل سنگي يا در گوشه اي از آسمان ها و زمين قرار گيرد، خداوند آن را(در قيامت براي حساب) مي آورد؛ خداوند دقيق و آگاه است.
 
14. تزكيه و تعليم؛ يك جوان از نظر قرآن كريم بايد با دو بال تزكيه و تعليم به سوي آينده و كمال پرواز كند و خود را از هر جهت، به تقوا و علم مجهز سازد؛ قرآن كريم مي فرمايند: (كَما أَرْسَلْنا فِيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِنا وَ يُزَكِّيكُمْ وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ)؛ همان گونه كه با تغيير قبله، نعمت را بر شما كامل كرديم رسولي از خودتان در ميان شما فرستاديم، تا آيات ما را بر شما بخواند و شما را پاك كند و به شما كتاب و حكمت بياموزد و آن چه را نمي دانستيد، به شما ياد دهد. پيامبر اكرم(ص) مي فرمايند: هر كه در جواني، دانش آموزد، علم او هم چون نقشي است كه بر سنگ حك شود و هر كه در بزرگ سالي بياموزد، كارش هم چون نوشتن بر روي آب است. هم چنين حضرت امام صادق(ع) مي فرمايند: دوست ندارم جوان شما را جز در دو حال ببينم: دانشمند يا دانش آموز؛ زيرا اگر چنين نباشد، كوتاهي كرده است و چون كوتاهي كند، ضايع گشته و چون ضايع گردد، گنهكار باشد و چون گنهكار باشد، سوگند به آن كه محمد را به حق برانگيخت در آتش جاي گيرد. در زمان ظهور امام زمان(عج) و حكومت آن حضرت، جوانان نقش مؤثري دارند و از جايگاه ويژه اي برخوردار خواهند بود؛ چنان كه حضرت علي(ع) مي فرمايد: اكثر ياران امام مهدي(عج) جوانان هستند. مهم ترين وظيفه ي جوانان و نوجوانان در عصر حاضر از ديدگاه قرآن و روايات چيست؟ دوران جواني و نوجواني، حساس و سرنوشت ساز و تعيين كننده ي شخصيت انسان است. براي استفاده ي صحيح از جواني، بايد به يك راه نماي آگاه و آشنا به مسير و دور از خطا و اشتباه رو آورد و بهترين راه نما قرآن و احاديث صحيح معصومين(ع) است. قرآن دوران جواني را دوران قوت و قدرت مي نامد: اللّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ ضَعْف ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْف قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّة ضَعْفاً وَ شَيْبَةً؛ خدا همان كسي است كه شما را آفريده در حالي كه ضعيف بوديد؛ سپس بعد از اين ضعف و ناتواني قوت بخشيد، و باز بعد از قوت، ضعف و پيري قرار داد ... جوانان فطرتي پاك دارند و پاكي ها را مي پذيرند و به آن جامه ي عمل مي پوشانند. پيامبر اسلام(ص) در اوايل دعوت خود، با جواناني روبه رو شد كه سخنان پاك او را بر فطرت پاك خود نوشتند. ايشان مي فرمايد: (اوصيكم بالشباب خيراً فانهم ارقّ افئده ...)؛ من شما را به نيكي با جوانان توصيه مي كنم، به سبب اين كه آن ها دلي رقيق و قلبي فضيلت پذيرتر دارند ... جوانان سخنانم را پذيرفتند و با من پيمان محبّت بستند. دوران جواني و نوجواني فرصتي بسيار ارزشمند و بي بديل است. حضرت علي(ع) مي فرمايند: بادر شبابك قبل هرمك و صحتك قبل سقمك؛ جواني را قبل از پيري، و سلامتي را قبل از مريضي درياب. برخي از فرصت طلبان از استعداد بكر و تازه ي جوانان سوء استفاده مي كنند و آنان را به سوي قدرت، ثروت و شهوت سوق مي دهند؛ اما اسلام با سه مقوله ي اخلاق، عقايد و احكام، دنيا و آخرت يك جوان را ترسيم نموده و وظايفي را اعم از دنيوي و اخروي براي جوانان و نوجوانان برشمرده است كه در اين جا به مهم ترين آن ها اشاره مي كنيم.

1. تحصيل علم و دانش: اسلام به فراگيري علم و دانش تأكيد بسيار دارد و اولين آيه اي كه نازل شده به خواندن و نوشتن امر كرده است: (اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَق اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ)؛ بخوان به نام پروردگارت كه جهان را آفريد، همان كسي كه انسان را از خون بسته اي خلق كرد... همان كسي كه به وسيله ي قلم تعليم نمود و به انسان آن چه را نمي دانست ياد داد. اصلاحات جوامع انساني از قلم هاي مؤمن شروع مي شود و فساد و تباهي اجتماعات نيز از قلم هاي مسموم و فاسد مايه مي گيرد. بي جهت نيست كه قرآن به قلم و آن چه با قلم مي نويسند، سوگند ياد مي كند(ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ) قلمي كه مي توان به واسطه ي آن علم را منتشر و در سينه ي تاريخ ماندگار كرد. البيان بيانان، بيان اللسان و بيان البنان و بيان اللسان تدرسه الأعوام و بيان الأقلام باق علي مر الأيام؛ بيان دو گونه است، بيان زبان و بيان قلم. بيان زبان با گذشت زمان كهنه مي شود و از بين مي رود، ولي بيان قلم تا ابد باقي است. قرآن تحصيل علم و دانش را پايه و مقدمه ي تربيت و تزكيه، و تعليم را يكي از اهداف پيامبران بر مي شمارد و هيچ وقت عالمان و دانشمندان را با جاهلان مساوي نمي داند. هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ؛ آيا كساني كه مي دانند با كساني كه نمي دانند برابرند؟ معصومين(ع) اهميت خاصي براي تحصيل علم قايل بوده اند تا جايي كه پيامبر اسلام(ص) تحصيل دانش را بر هر مسلماني واجب دانسته و دانشجويان را مجاهد في سبيل الله خطاب مي كنند و مي فرمايند: هر كس در طريق تحصيل علم از دنيا برود، شهيد مرده است. در جاي ديگر مي فرمايند: زندگي جز براي دو كس فايده ندارد: يكي دانشمندي كه نظرهاي او اجرا گردد و ديگري دانش طلباني كه گوش به سخن دانشمندي دهند. علم به دانشي گفته مي شود كه در طريق خدمت و صلاح مردم و شناخت معبود باشد و اگر مايه ي غرور و غفلت و ظلم و فساد باشد؛ قيل و قالي بيش نيست. دوران فراگيري دانش، نوجواني و جواني است و بيشتر توجه و خطاب قرآن كريم و معصومين(ع) به جوانان است. پيامبر اسلام(ص) مي فرمايند: فراگيري علم در دوران جواني، همانند نقش بر سنگ است و در دوران پيري همانند نقش بر خاك است كه سريع زايل مي گردد. لذا جوانان بايد با توجه به مباني ديني، به تحصيل علم بپردازند و عقب ماندگي و رشد نيافتگي مسلمانان را كه ريشه در ظلم حاكمان ظالم و فاسد و توطئه ي دشمنان اسلام دارد، جبران نمايند.

2. كار و كوشش: جوان بايد با نيرو و قدرت خود براي رسيدن به مقصود كه تحصيل علم و هنر و يا آموختن صنعت و... است بكوشد. قرآن با برشمردن زمينه هاي تلاش و كوشش در همين كره ي خاكي ، به استفاده ي صحيح از آن توصيه مي كند: (و رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ)؛ خداوند شما را از نعمت هاي پاكيزه بهره مند ساخت؛ شايد شكرگزار باشيد. در آيه اي ديگر كار و تلاش براي كسب روزي هم رديف جهاد في سبيل الله معرفي شده است: (وَ آخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللّهِ وَ آخَرُونَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ)؛ گروهي ديگر براي به دست آوردن روزي الهي به سفر مي روند و گروهي ديگر در راه خدا جهاد مي كنند. علي(ع) در تفسير آيه ي(وَ لا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيا) مي فرمايند: سلامت، نيرومندي، فراغت، جواني و نشاط و بي نيازي خود را فراموش منما و در دنيا از آن بهره ببر و متوجه باش كه از آن سرمايه هاي عظيم، به نفع آخرتت استفاده كني. خداوند در قرآن صريحاً مي فرمايد: (وَ لَقَدْ مَكَّنّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِيها مَعايِشَ قَلِيلاً ما تَشْكُرُونَ)؛ ما تسلط و مالكيت و حكومت زمين را براي شما قرار داديم و وسايل زندگي را براي شما فراهم ساختيم. به اين معنا كه خداوند وسايل تلاش را فراهم نموده است و دسترسي نداشتن به آن ها نشان كوتاهي و سستي خود ماست؛ لذا پيامبر اسلام(ص) مي فرمايند: هر شب ملائكه به زمين مي آيند و ندا سر مي دهند كه اي فرزندان آدم! تلاش و كوشش نماييد. پيامبر(ص) با هر كسي روبه رو مي شدند مي پرسيدند: آيا شغلي داري؟ و اگر جواب منفي مي داد، مي فرمودند: سقط من عيني؛ از چشمم افتاد. هم چنين امام كاظم(ع) مي فرمايند: خداوند از انسان بي كار و پرخواب متنفر است. جوانان مي توانند با استفاده از نيروي جواني تلاش خود را در هر رشته اي مضاعف نمايند، تا به رفاه زندگي دنيا و آرامش ابدي آخرت دست يابند. امام باقر(ع) در دعاهايش مي فرمايد: اسئلك اللهم الرّفاهية في معيشتي ما ابقيتني معيشة اقوي بها علي طاعتك...؛ پروردگارا، در زندگي ام آن چنان رفاهي قرار بده كه با آن به اطاعت و بندگي تو توانا شوم. البته تلاش و كوشش براي كسب روزي بايد از طريق صحيح و مشروع باشد. طلب الحلال فريضة علي كلّ مسلم و مسلمة؛ به دنبال رزق و روزي حلال رفتن بر هر زن و مرد مسلمان واجب است.

3. اهتمام به ازدواج: ازدواج يكي از محبوب ترين كانون نزد خداوند و از سنت هاي پيامبر اسلام(ص) است كه با آن مي توان نصف دين خود را تضمين كرد. قرآن كريم امر به ازدواج مي كند و مي فرمايد: (وَ أَنْكِحُوا الْأَيامي مِنْكُمْ وَ الصّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ)؛ مردان و زنان بي همسر را همسر دهيد و هم چنين غلامان و كنيزان صالح و درستكارتان را؛ اگر فقير و تنگدست باشند خداوند آنان را از فضل خود بي نياز مي سازد؛ خداوند واسع و آگاه است. پيامبر اسلام(ص) جوانان مجرد را مذمت مي كنند و مي فرمايند: شراركم عزائبكم؛ بدترين شما مجردان اند. خداوند صريحاً مسئله ي مالي خانواده ها را تضمين نموده است و جوانان نبايد به خاطر فقر از ازدواج سر باز زنند. امام صادق(ع) مي فرمايند: الرزق مع النساء و العيال؛ روزي همراه همسر و فرزند است. و در زمان پيامبر(ص)، هر كسي از تنگدستي شكايت مي كرد، پيامبر امر به ازدواج مي نمودند و مي فرمودند: هر كس به خاطر فقر از ازدواج شانه خالي كند، به خدا گمان بد برده است. جوان براي رشد خود نيازمند به آرامش روحي و فكري است و اين آرامش مي تواند در سايه ي ازدواج مهيا شود. علاوه بر آن، ازدواج اولين مرحله ي خروج از خودِ طبيعي و توسعه پيدا كردن شخصيت انسان است و انسان را پخته و شخصيت او اجتماعي مي سازد و ثمراتي چون حفظ و تقويت ايمان و معنويت، بهره مندي از نشاط جواني، پاك ماندن از فساد و انحرافات جنسي، محفوظ ماندن از بيماري هاي عصبي و رواني و... را به ارمغان مي آورد.

4. دوري از هواي نفس و شهوت: بالاترين غريزه ي انسان، غريزه ي شهوت است كه اوج آن در دوران جواني است و بزرگ ترين مانع رشد يك جوان، شهوت پرستي و هواي نفس اوست. شهوت طلبي، وسوسه ي شيطاني است: كه انسان را اسير خود مي كند: عبد الشهوة اسير لاينفك أَسْرُهُ. و چه بسا لحظه اي شهوت طلبي، ناراحتي دراز مدت به همراه دارد. علي(ع) مي فرمايند: رب الشهوة الساعة تورث حزناً طويلا. نفس اماره ي انسان همان تمايلات غريزي است كه بر اثر شدت يافتن، بر عقل غلبه مي يابد.حضرت علي(ع) مي فرمايند: هر كس از شهواتش پيروي بنمايد، به تحقيق در هلاكت به نفسش كمك كرده است. قرآن نيز منشأ انحرافات را پيروي از نفس و كليد سعادت و خوش بختي را مخالفت با خواهش هاي نفساني مي داند. يوسف كنعان نيز از نفس اماره به خدا پناه مي برد. حضرت علي(ع) در دعاي صباح به خدا پناه مي برد و مي فرمايد: الهي قلبي محجوب... و هوائي غالب؛ خدايا قلبم با حجابي از گناه پوشيده شده... و هواي نفس بر من چيره گشته است. براي فرار از خواهش هاي نفساني و شهوت، لازم است ايمان و بندگي خدا را تقويت و معاشرت با دوستان منحرف را ترك كنيم و در پرورش عقل كوشا باشيم؛ زيرا هواي نفس دشمن عقل است؛ و علت انحرافات، اسير بون عقل به دست اميال و هواهاي نفساني است.

5. عبادت و بندگي: جوانان به سبب فطرت پاك و استعداد براي پذيرش حقايق به ملكوت اعلي نزديك ترند و مي توانند سريع تر از ديگران به خدا برسند. پيامبر اسلام (ص) فرمودند: ان الله يحب الشاب الذي شبابه في طاعة الله؛ خداوند جواني را دوست مي دارد كه جواني اش را در اطاعت خدا مصرف نمايد. و خداوند نيز يكي از اهداف خلقت بشر را عبوديت و بندگي معرفي كرده است: (وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاّ لِيَعْبُدُونِ)؛ من جن و انس را خلق نكردم، مگر براي عبادت. خداوند عبادت جوان را بالاترين عبادت ها مي داند. پيامبر اسلام(ص) در همين زمينه مي فرمايند: خداوند هفت گروه را در سايه ي رحمت خود جاي مي دهد در روزي كه سايه اي جز سايه اش نيست: اول، زمامدار عادل و دادگر؛ دوم، جواني كه در عبادت خدا پرورش يابد...

6. خودسازي و تهذيب نفس: حضرت علي(ع) مي فرمايند: قلب جوان مانند زمين خالي و مستعد است كه هر چيزي را كه در آن قرار مي گيرد مي پذيرد. قرآن نيز به تزكيه و تهذيب نفس تأكيد فراوان دارد: (قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكّاها)؛ كسي كه تزكيه كند رستگار است. جوان مي تواند با عهد و پيمان بستن با خود و مراقبت از اعمال روزانه، و محاسبه ي اعمال و رفتار، خود را در مسير رهروان حق قرار دهد. امام خميني(ره) در نامه اي به فرزند خود مي نويسد: تا عمر و جواني و قوت و اختيار باقي است اصلاح نفس كن و در عمل كوشش كن. اگر قيد و بندهاي شيطاني در جواني از آن ها غفلت شود، هر روز از عمر تو بگذرد ريشه دارتر و قوي تر مي شود.

7. توبه و بازگشت: جوان به اقتضاي سن خود بيشتر در لغزش هاي گناه قرار مي گيرد، اما با توبه و برگشت به سوي خدا مي تواند آن را جبران و خود را مشمول عفو خداوند بخشنده و مهربان نمايد. (إِلاَّ الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ)؛ مگر كساني كه بعد از آن توبه كنند و جبران نمايند، خداوند غفور و رحيم است. و پيامبر اسلام(ص) درباره توبه ي جوان مي فرمايند: ما من شيء احب الي الله تعالي من شاب تائب؛ هيچ چيز نزد خداوند دوست داشتني تر از جوان توبه كار نيست. حاصل سخن اين كه، دوره ي نوجواني و جواني، دوره اي حساس و سرنوشت ساز است و نياز به يك راهنماي آگاه و عالم دارد و بهترين راه نما كه بتواند ما را به سرمنزل مقصود برساند، قرآن كريم و روايات معصومين(ع) است.

نويسنده: علي اميرخاني
منبع: نشريه صباح، شماره 19

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :3.7 از 5 امتياز است.


12345
106 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 28295 -1 -1

ازدواج
رفتارشناسی
ناهنجاری ها
اصول تربیتی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse