مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۳ دوشنبه ۳ آذر -اِلأِثنين ١ صفر ١٤٣٦ - Monday November 2014
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  935   بازدید    تاریخ درج مطلب  29/10/1390    
 
 
حقوق همسايه در اسلام

اسلام دين اجتماعي است. اين بدان معناست که راه خدايي شدن و بندگي، از مسير اجتماع مي گذرد و نمي توان جدا از مردم و اجتماع به بسياري از کمالات انساني دست يافت و يا پس از دست يافتن به کناري نشست و مسئوليت اجتماعي خود را در قبال ديگران به عهده نگرفت. از اين رو گوشه نشيني و عزلت حتي اگر تجويز شده، براي دوره هاي کوتاه مدت چله نشيني در جهت خودشناسي و تفکر در آيات آفاق و انفس بوده است. آن چه به عنوان هدف مياني هر مومني در اسلام تعريف شده، ايجاد جامعه اسلامي و امت واحده است تا در شرايط مناسب زيستي همه بتوانند به کمالات بايسته و شايسته خويش دست يابند. اين گونه است که حقوق اجتماعي و مباحث ديگر مرتبط با اجتماع، بخش بزرگي از آموزه هاي اسلامي را شکل مي دهد. از جمله مباحث اجتماعي ، تنظيم روابط ميان همسايگان، حقوق همسايگي و آثار و کارکردهاي مادي، معنوي، دنيوي و اخروي آن است. نويسنده در اين مطلب بر آن است تا ديدگاه اسلام را نسبت به حقوق همسايگان و حق همسايگي تبيين کند.

نقش همسايگي در امنيت جاني و روحي
 
انسان موجودي اجتماعي است. خاستگاه اجتماعي بودن انسان هر چه که باشد، بازتاب و کارکردهايي در زندگي او دارد که تمامي زندگي و حتي شخصيت او را تحت تأثير قرار مي دهد و حتي سعادت و شقاوت هر کسي را تعيين مي کند؛ زيرا جامعه اقتضائات و لوازمي دارد که انسان نمي تواند از آن بگريزد. شخصيت هر انساني متأثر از جامعه و محيط اجتماعي آن شکل مي گيرد. آداب و سنت ها، نه تنها رفتار او را تحت تأثير مستقيم و شديد خود قرار مي دهد، بلکه افکار و انديشه ها و در نهايت سعادت و شقاوت او را مي سازد. از آيه ۲۷ سوره نوح برمي آيد که محيط زيست چگونه در ساخت انديشه و رفتار آدمي نقش مستقيم و بي نظيري را ايفا مي کند. از اين رو حضرت نوح با توجه به شرايط زيست محيطي جامعه خود بيان مي کند که اين محيط نابهنجار، فاسد و آلوده، اجازه نمي دهد تا کودکان بر فطرت خود متولد شوند، بلکه محيط زيست، آنان را از نظر اعتقادي کافر و از نظر رفتار فاجر مي زايد و پرورش مي دهد. در مقابل، قرآن در آيه ۳۷ سوره آل عمران از محيط زيست مناسب سخن مي گويد که حضرت مريم(س) را در پرورشگاه مناسب زکريا(ع) به کمالات بايسته و شايسته اش مي رساند، به گونه اي که از سوي خداوند به عنوان دو زن اسوه زنان جهان در آيه ۱۲ سوره تحريم معرفي و ستوده مي شود. در حقيقت اين محيط زيست است که انديشه و رفتارهاي آدمي را مي سازد و انسان تحت تأثير مستقيم جامعه، شخصيت واقعي خود را شکل مي بخشد و خوشبختي و بدبختي دنيوي و اخروي خويش را رقم مي زند. در اين ميان نقش همسايگان بسيار روشن تر و قوي تر است؛ زيرا مردم به ويژه کودکان، روزانه بيش از آن که با خانواده و والدين خود در ارتباط باشند، در ميان همسالان خود به سر مي برند و از آنان مي آموزند و ياد مي گيرند و به آنان مي آموزانند. در حقيقت محيط زيست اصلي بشر جامعه اي است که در آن زندگي مي کند و اين جامعه که تأثير مستقيمي بر شخص و شخصيت افراد دارد، جامعه کوچک محله است که از همسايگان تشکيل مي شود. انسان ها براي تأمين نيازهاي خويش، جامعه و اجتماعات کوچک و بزرگ را شکل مي دهند. اين نيازها داراي ابعاد گوناگوني است. به بسياري از اين نيازها تنها در قالب اجتماعات، مي توان پاسخ داد. از نيازهاي روحي و رواني گرفته تا نيازهاي جنسي، جسمي و جاني، از مادي گرفته تا معنوي همه در جامعه به آن ها پاسخ داده مي شود. زن و شوهر کوچک ترين واحد اجتماعي است که شکل مي گيرد تا به نيازهاي گوناگون بشر پاسخ بدهد؛ اما اين جامعه کوچک به تنهايي نمي تواند چتري براي پاسخ گويي به همه نيازهاي انساني باشد، زيرا باران مشکلات در دنيا چندان زياد و بي شمار است که مي بايست خانواده زير چتر بزرگ تر اجتماعي انساني قرارگيرد تا بتواند به همه خواسته ها برسد و از همه مشکلات برهد. همسايگان در حقيقت نزديک ترين بخش از جامعه هستند که هر خانواده اي با آن در تماس است و نيازها و مشکلات خود را با آن حل و فصل مي کند. ترکيب همسايگي مي بايست به گونه اي باشد که از نظر روحيات، اخلاق و رفتار و حتي عقايد و باورها به هم نزديک باشند؛ زيرا تأثير شگرف بينش ها بر نگرش ها و رفتارها امري نيست که بتوان از آن غفلت کرد. همسايگاني که از نظر بينش و نگرش به هم نزديک هستند، بهتر مي توانند به يکديگر کمک کنند تا اين که از نظر بينشي و نگرشي مختلف باشد. از اين رو موضوع تحقيق درباره همسايه در روايات مطرح مي شود و پيامبر(ص) مي فرمايد پيش از آن که درباره خصوصيات خانه تحقيق کنيد درباره همسايگان آن خانه و اهالي محل آن جا پرس و جو کنيد. بنابراين شناخت محله و همسايگان حتي بر خريد خانه مقدم است؛ لذا آن چه بايد به عنوان معيار انتخاب انسان در خريد خانه باشد، اهالي محل و همسايگان آن است. رسول گرامي در حديثي مي فرمايد: «همسايه را پيش از خانه و رفيق را پيش از راه و توشه را پيش از سفر بايد انتخاب و تهيه کرد.»(نهج الفصاحه، حديث ۱۳۱۶) آن حضرت(ع) در گفتاري ديگر مي فرمايد: «پيش از خريدن خانه همسايه را پيدا کنيد و پيش از مسافرت، رفيق سفر مناسب خود را بيابيد.»(نهج الفصاحه، حديث۸۴۰) در جوامع رفاه زده و مرفهان بي درد، به سبب حضور و سايه قوي افکار مادي گرايانه، نوعي تکبر و خودپسندي و خودبزرگي در آنان رشد مي کند و هر کسي خود را از ديگري بي نياز مي داند. در مناطق بالا شهري اعيان نشين، هر چند که نگرش ها و رفتارها با هم نزديک است، ولي روحيه خودپسندي و خودبر تربيني و بي نيازي موجب مي شود تا از يکديگر دور باشند و همسايه نه تنها همسايه را نشناسد، بلکه هيچ گونه ارتباطي وجود ندارد تا پاسخ گوي نيازهاي همديگر باشند؛ از اين رو برخلاف مباني و اصول همسايگي و فلسفه ايجادي آن، امنيت به شدت در اين مناطق کاسته مي شود و مشکلات روحي و رواني در ميان ايشان گسترده تر است؛ چرا که تعامل با همسايه کمتر يا در حد صفر است و افراد در خود فرو رفته اند و از جامعه غافلند. انسان در انتخاب خانه و همسايه نخست به مسايل اصلي که مؤلفه هاي خوشبختي را تشکيل مي دهند يعني امنيت و آسايش و آرامش توجه دارد. از اين رو حضرت رسول(ص) در حديثي مي فرمايد: «حرمت همسايه بر همسايه، چون حرمت خون او است.»(نهج الفصاحه، حديث ۹۵۳۱) زيرا انسان مي خواهد در کنار کسي زندگي کند که تأمين کننده خون و جان وي باشد و امنيت او را شکل بخشد. خداوند براساس اصول روان شناسي اجتماعي، از مؤمنان مي خواهد تا در يک منطقه گرد آيند و همان گونه که از نظر روحي و اعتقادي به هم نزديک هستند، از نظر فيزيکي هم به هم نزديک باشند، تا پاسخي در خور به نيازهاي امنيتي، روحي و رواني و مادي يکديگر بدهند. خداوند در آيه۷۸ سوره يونس گزارش مي کند: وأوحينا الي موسي و أخيه أن تبوءا لقومکما بمصر بيوتا واجعلوا بيوتکم قبله و أقيموا الصلاه و بشر المؤمنين؛ و به موسي و برادرش وحي کرديم که شما دو تن براي قوم خود در مصر خانه هايي ترتيب دهيد و سراهاي تان را روبه روي هم قرار دهيد و نماز برپا داريد و مؤمنان را مژده ده. در اين آيه سخن از ساخت مجتمع هاي مسکوني است که خانه ها روبه روي هم قرار گرفته است تا ملت هم عقيده و هم فکر در کنار هم گرد آيند و ضمن تأمين امنيت جاني، پاسخ گوي نيازهاي مشروع خود به يکديگر باشند. بنابراين، مهم ترين نقش و کارکرد همسايگي را مي توان در تأمين امنيت و برآورد نيازهاي مادي و معنوي، جسمي و روحي يکديگر دانست. همسايگاني که از يک قوميت نژادي، فرهنگي و عقيدتي باشند، بهتر مي توانند اين نقش مهم را ايفا کنند. در مرحله بعد همسايگاني که از نظر عقيدتي و بينشي و نگرشي به هم نزديک هستند، هر چند که از نظر قومي و نژادي گوناگون باشند، بهترين همسايگان خواهند بود و در مرحله سوم، کساني که ازنظر رفتاري به هم نزديک هستند هر چند که از جهات ديگر، متفاوت مي باشند همسايگان مناسبي هستند.

 

همسايگي امت ها در محله و جامعه
 
از آن جايي که تحقق جامعه انساني واقعي مبتني بر اصول امت، نيازمند تحقق شرايط و بسترهاي بسياري است، قرآن غلبه فرهنگي و بينشي و نگرشي را براي امت سازي در دوره گذار مناسب مي داند. از اين رو وجود اکثريتي از افراد با ايمان را براي ساخت جامعه اسلامي مناسب و مفيد دانسته و برهمين اساس، مدينه النبي را در يثرب بنياد گذاشته است. در اين نوع از ساختار جامعه، مي توان همسايگاني با عقايدي غير اسلام را نيز داشت. در اين صورت گفتمان غالب جامعه مي بايست، گفتمان اسلامي باشد و ساختاري که در آيه۷۸ سوره يونس براي جامعه يهودي ارايه شده را به عنوان الگوي مناسب تجويز مي کند با اين تفاوت که در اين جامعه و امت اسلامي، تنها يک قوميت حضور ندارد، بلکه از اقوام و نژادهاي گوناگون حضور دارند، ولي وجه غالب اين جامعه، همساني در عقايد و باورهاي اسلامي است. اين گونه است که امت ها و ملت هايي ديگر غير از امت و ملت اسلام چون امت مسيحي و يهودي نيز در آن حضور دارند و در همسايگي مسلمانان زندگي مي کنند. خداوند در آيه ۶۳ سوره نساء، يکي از آموزه هاي اصلي را چگونگي برخورد با همسايگان و تنظيم روابط اجتماعي قرار داده است. در اين آيه از حقوق همسايگي به گونه اي سخن به ميان آمده که شامل مؤمن و غيرمؤمن مي شود. علامه طبرسي ذيل اين آيه مي گويد که مراد از الجار ذي القربي، همسايگاني هستند که به سبب اسلام به انسان نزديک هستند و مراد از الجارالجنب، همسايه است که مشرک است و در دين از انسان دور مي باشد.(مجمع البيان، ج۳و ۴، ص۲۷) علت اين که ايشان چنين تفسير را از دو واژه قربيص و جنب مي دهد، از آن روست که مبناي خويشاوندي حقيقي در اسلام، عقيده است؛ زيرا خويشاوندي خوني و نسبي، هر چند که مهم است، ولي يک ارزش نيست؛ آن چه ارزش است، خويشاوندي مبتني بر عقيده است؛ زيرا هدف اسلام در يک مرحله ساخت امت و جامعه مبتني بر اصول عقايد اسلام است که در يک جهت حرکت مي کند و جامعه براساس اصول اسلامي به سمت خدايي شدن پيش مي رود. اين گونه است که روابط ميان مؤمنان را روابط برداري ايماني مي داند.(حجرات، آيه۱۰) بر اين اساس، نزديکي(قرب) و دوري(جنب) براساس عقيده انجام مي گيرد و کساني که مؤمن هستند به عنوان ذوالقربي و کساني که کافرند، به عنوان جنب و دور معرفي مي شوند.

ساماندهي روابط مبتني بر اصول انساني
 
از نظر اسلام، آن چه مهم است، ساماندهي روابط براساس اخلاق و اصول انساني است که مطابق فطرت و اصول اسلامي نيز مي باشد. از آيه۶۳ سوره نساء برمي آيد که در تعاملات اجتماعي بويژه با کساني که همواره در کنار هم به سر مي برند و به عنوان همسايه شناخته مي شوند، مي بايست فراتر از اصول عقلاني عمل کرد و عواطف و احساسات در شکل معقول آن حاکم بر عملکرد و رفتارها باشد. از اين رو فراتر از احکام سخت و حقوقي که عقل صادر مي کند، از مؤمنان خواسته شده تا رفتارها را براساس عواطف انساني با همسايگان تنظيم و سامان دهند. بدين ترتيب احکام اسلامي در حق همسايگان فراتر از آن چه به نام حقوق مطرح مي باشد، سامان مي يابد و از مؤمنان خواسته مي شود تا براساس احسان، عمل و رفتار کنند. مي دانيم که از مهم ترين مصاديق احسان، عفو و گذشت، ايثار، خودگذشتگي، رحمت، مودت، مهر و صفا و مانند آن است. در حقيقت از مؤمنان خواسته شده تا فراتر از حقوق عقلاني، از مقام عواطف انساني با همسايگان رفتار کنند. از اين رو امام سجاد(ع) در رساله حقوق خود مي فرمايد: فان علمت عليه سوء سترته عليه؛ «چنان چه بر عيب همسايه ات آگاه شدي، بايد آن را مخفي داري.» و امام کاظم(ع) مي فرمايد: «ليس حسن الجوار کف الاذي ولکن حسن الجوار الصبر علي الاذي؛ همسايه داري نيکو، به آزار نرساندن نيست، بلکه همسايه داري نيکو، در صبر بر آزار همسايه است.» در آيه فوق الذکر تفاوتي ميان همسايگان از مؤمن و غيرمؤمن بيان نشده؛ در حقيقت حکم بر عنوان جار و همسايه است و هيچ قيدي وجود ندارد تا آن را تخصيص بزند. براين اساس، عموميت و اطلاق برحال خود باقي است و بر مؤمنان است تا در همه احوال بر همه همسايگان خود از مؤمن و غيرمؤمن احسان کنند. البته در همين آيه از جهتي اطلاق را مقيد کرده است ولي اين قيد به اصل احسان برنمي گردد، بلکه در چگونگي اولويت بخشي به احسان است. براساس آيه، اولويت نخست اين است که احسان به همسايه مؤمن انجام شود تا هدف اصلي امت، خود را به شکلي به نمايش گذارد. سپس احسان نسبت به همسايه غيرمؤمن انجام مي گيرد.(مجمع البيان، ج۳و ۴، ص۲۷) به هر حال، قرآن از مؤمنان مي خواهد تا براي دست يابي به مودت و برادري ايماني که اخوت عاطفي و رواني مبتني بر عقيده است، براساس اصول انساني و عواطف عمل کنند. اين حکم همانند حکمي است که خداوند نسبت به همسران بيان مي کند؛ زيرا از آنان نيز خواسته مي شود تا فراتر از حقوق براساس احسان رفتار خانوادگي را شکل بخشند. هم چنين در خانواده بزرگ تر يعني جامعه نيز مي بايست اين اصل بويژه درميان هم کيشان، بلکه حتي همسايگان غير هم کيش نيز رعايت شود. علامه طبرسي در مجمع البيان، درباره مفهوم خويشاوندي درآيه فوق مي فرمايد که برخي کلمه ذي القربي را به معناي همسايه خويشاوند خوني گرفته اند و کلمه الجنب را نيز به قرينه مقابله به معناي همسايه غير خويشاوند دانسته اند.(مجمع البيان، ج ۳ و ۴،ص ۲۷؛ نيز کشاف، زمخشري، ج ۱، ص ۵۰۸) به هر حال، از نظر قرآن، مومن مي بايست نسبت به همسايه فراتر از حقوق عقلاني، رفتار نمايد و او را تحت رحمت رحماني يا رحيمي خود قرار دهد و از مقام مودت و احسان و عفو و گذشت با او عمل کند. پس اگر مومن است از در رحمت رحيمي به او بنگرد و نگاه ويژه به او داشته باشد و اگر مومن نيست از در رحمت رحماني به او احساس کند.

آثار احسان به همسايه

احسان به همسايه ازباب تاليف قلوب نسبت به غير مومنان يا از باب مظهريت اسماي الهي نسبت به مؤمنان، آثار چندي دارد که از آن جمله مي توان به گرايش دل هاي غير مومنان به مومنان و علاقه مندي به اسلام و نيز تامين امنيت جاني و مالي و قرارگرفتن در دايره ثبات اجتماعي اشاره کرد. احسان به همسايگان که از اوامر الهي و از مصاديق عبادت خداوند است(نساء، آيه ۶۳)؛ چرا که خداوند مردم را به کارهاي نيکو امر کرده و احسان را پس از فرمان به عبادت خود قرار داده است.(مجمع البيان، ج ۳ و ۴، ص ۱۷)، اين احسان انسان را تا جايي بالا مي برد که مصداقي از مظهريت الهي مي شود. پس انسان در مقام مظهريت رحمت رحماني و رحيمي قرار مي گيرد و گامي به سوي متاله (خدايي) شدن بر مي دارد. از سوي ديگر، احسان به همسايگان، زمينه ساز جلب محبت الهي است و انسان را در دايره محبوبان خداوند قرار مي دهد که خود مقامي بس بزرگ است.(نساء، آيه ۶۳) از ديگر آثار آن افزايش روزي و برکت است. امام صادق(ع)، خوش رفتاري با همسايه را موجب زياد شدن روزي معرفي مي کند و مي فرمايد: «همسايه داري نيکو، روزي را زياد مي کند.» هم چنين آمرزش گناهان نيز پاداش خداوند به کساني است که همسايه ها از آنان راضي باشند. پيامبر خدا(ص) فرمود:من مات وله جيران ثلاثه کلهم راضون عنه غفر له«هرکس بميرد، در حالي که سه همسايه داشته باشد و همگي از او راضي باشند، آمرزيده مي شود.» آبادي شهر از جمله آثار رعايت حقوق همسايگي است؛ زيرا موجب انسانيت امنيت و آرامش مي شود و رحمت و محبت الهي را برمي انگيزاند: پيامبر اکرم(ص) فرمود: «حسن الجوار يعمر الديار و ينسيء في الاعمار؛ همسايه داري نيکو، شهرها را آباد مي کند و عمرها را دراز مي سازد.(الکافي، ج ۲، ص ۶۶۷، ح ۸؛ منتخب ميزان الحکمه، ص ۶۱۱، ح ۱۳۰۶)

حقوق همسايگان در کلام پيامبر(ص)
 
آن چه بيان شد درباره احسان به همسايگان از مقام انسانيت و عواطف است. اما همسايگان به اعتبار همسايگي از حقوقي برخوردارند که مي بايست مراعات شود. در روايات حقوق چندي براي همسايگان بيان شده است. براساس روايات، دايره همسايگي تا چهل خانه از هر سمت مي باشد که يک محله کامل را تشکيل مي دهد. رسول اکرم (ص) در حديثي مي فرمايد: «حد همسايگي چهل خانه است».(ر.ک: نهج الفصاحه ، حديث ۰۵۳۱) نيز فرمود: «جبرئيل درباره همسايه آنقدر به من سفارش مي کرد که من پنداشتم همسايه ارث خواهد برد».(ر.ک: نهج الفصاحه ، ح ۰۴۶۲) پيش از آن که مصاديق و نمونه هايي از حقوق متقابل همسايگان را در کلمات رسول گرامي اسلام بررسي کنيم، با توجه به حديثي از حضرت، به اصل اثبات حق براي همسايه پي مي بريم که مي فرمايد: «همسايه حقي دارد».(ر.ک: نهج الفصاحه، ح ۶۶۲۲) حقوق همسايه را نمي توان در مصاديق معيني محدود کرد، در شماره ۹۰ ماهنامه مبلغان مجموعه اي از روايات درباره حقوق همسايگان گردآوري شده که ما در اين جا به برخي از آن ها در کلام رسول اسلام(ص) اشاره مي کنيم. از جمله اين حقوق مي توان به حديثي از حضرت پيامبر گرامي(ص) اشاره کرد که مي فرمايد: «حق همسايه آن است که اگر مريض شد، عيادتش کني و اگر از دنيا رفت، در تشييع جنازه اش حاضر شوي و اگر از تو قرض خواست، به او بدهي و اگر حادثه خوبي براي او رخ داد، به او تبريک بگويي و اگر مصيبتي ديد، به او تسليت بگويي و ساختمان خود را بالاتر از ساختمان او نسازي و با اين کار جريان باد را بر او نبندي».(ر.ک: نهج الفصاحه، ح ۷۸۳۱) محور ديگر در حقوق همسايگان، رعايت عفت و پاکدامني درباره آنان است. حضرت در حديثي مي فرمايد: «آن که با زن همسايه خود روابط جنسي حرام داشته باشد، روز قيامت خداوند به او نگاه مرحمت ندارد و او را پاک نمي کند و به او مي گويد: همراه با دوزخيان به داخل آتش برو».(همان، ح ۸۰۷۱) سنگيني کيفر اين کار زشت به اين دليل است که در دنياي همسايگي، نوعي اطمينان و اعتماد متقابل حکومت مي کند و اگر کسي از اين فضا سوء استفاده کند و اين حاکميت را مخدوش سازد، مرتکب جرم سنگيني شده و بايد در انتظار کيفر سنگين نيز باشد. زشتي اين کار را رسول گرامي اسلام در حديثي ديگر اين چنين ترسيم مي کند: «اگر مردي با ده زن روابط جنسي حرام داشته باشد، جرمش کمتر است تا اين که با زن همسايه اش چنين روابطي را برقرار کند و اگر از ده خانه دزدي کند، آسان تر است تا اين که از خانه همسايه اش دزدي کند».(همان، ح ۲۱۲۲) پيام اين دو حديث توجه به اهميت ويژه حقوق همسايه در مسائل اخلاقي و اقتصادي است؛ يعني هر همسايه اي موظف است که با عملکرد خود، نه تنها امنيت اخلاقي و اقتصادي همسايه را مورد هجوم قرار ندهد، بلکه از آن پاسداري و از آسيب پذيري آن جلوگيري کند. محور ديگر در حقوق همسايگان، رعايت حقوق انساني و توجه به گرسنگي و نيازهاي اوليه آن هاست. حضرت در حديثي مي فرمايد: «هر کس همسايه اش از شرش در امان نيست، مومن نيست».(همان، ح ۳۸۳۲) پيام اين حديث آن است که حفظ امنيت همسايه و پرهيز از ايجاد مزاحمت و ناامني براي او از لوازم ايمان است. محور ديگر در حقوق همسايگان، رعايت حقوق آنان نسبت به همسايگان جديد است؛ زيرا انسان با فروختن منزل يا ملک خويش آن را تحت تصرف ديگران قرار مي دهد. به همين دليل، ابتدا پيشنهاد فروش را به همسايه اش بدهد، يعني اولويت براي خريد با اوست. رسول گرامي(ص) در اين زمينه مي فرمايد: «هر کس خواست خانه يا ملک خويش را بفروشد، بايد نخست به همسايه اش پيشنهاد کند.»(همان، ح۸۶۱) در حديثي ديگر مي فرمايد: «همسايه خانه در خريد خانه همسايه مقدم است.»(همان ح ۸۹۲۱) گاهي رعايت حق همسايه در خريد منزل اهميت بيشتري دارد. براي نمونه، هنگامي که دو همسايه از يک مسير مشترک براي رفتن به منزل عبور مي کنند، دراين صورت حتما بايد هر کدام از آن ها هنگام فروش به ديگري پيشنهاد بدهد و در غياب يکديگر معامله نکنند. رسول خدا(ص) دراين باره مي فرمايد: «در معامله، سهم همسايه مقدم است؛ اگر راه آن ها يکي است، بايد منتظر او باشد اگر چه غايب باشد.»(همان ح ۵۱۳۱) محور ديگر در رعايت حقوق همسايگان در سخنان رسول گرامي اسلام(ص) رعايت حق همسايه اي است که خانه اش به انسان نزديکتر است. حضرت در گفتاري مي فرمايد: «وقتي دونفر تو را با هم دعوت کردند، دعوت کسي را که خانه اش نزديک تر است؛ بپذير زيرا آن که خانه اش نزديک تر است در همسايگي مقدم است و اگر يکي زودتر دعوت کرده است، دعوت او را بپذير.»(همان ح ۵۳۱) محور ديگر در سخنان رسول خدا، توجه به آثار و پيامدهاي مثبت همسايه براي همسايه ديگر است. رسول گرامي اسلام دراين باره مي فرمايد: «همانا خداوند به وسيله مسلمان پارسا و شايسته، بلا را از صد خانه از همسايگان او دفع مي کند.» (همان، ح ۸۲۷) نقش همسايه خوب در زندگي آن چنان است که حضرت در حديثي مي فرمايد: «مسکن و همسايه خوب و مرکب مناسب و رام از سعادت انسان است.»(همان ح ۱۶۷۲) يکي از نشانه هاي حسن همجواري، تکريم همسايه است. رسول گرامي در روايتي، آن را نشانه ايمان دانسته و فرموده است: «هر کس به خدا و روز قيامت ايمان دارد، بايد همسايه خويش را گرامي بدارد.(همان ح۴۷۷۲) محور ديگر در سخنان رسول گرامي اسلام(ص) طبقه بندي همسايه ها از نظر نوع و ميزان حقوق آن هاست. حضرت در حديثي مي فرمايد: «همسايگان سه گروهند: همسايه اي که يک حق دارد که حق او از ديگر همسايگان کمتر است و همسايه اي که دو حق دارد و همسايه اي که سه حق دارد. آن همسايه اي که يک حق دارد، همسايه اي غيرمسلمان است که خويشاوندي ندارد. او فقط حق همسايگي دارد. آن همسايه اي که دو حق دارد، همسايه مسلمان است که هم حق اسلام و هم حق همسايگي دارد. آن همسايه اي که سه حق دارد، همسايه مسلمان است که خويشاوندي نيز دارد که حق اسلام و حق همسايگي و حق خويشاوندي دارد.» (همان، ح ۹۳۳۱)

نويسنده: علي آقاخاني
منبع: روزنامه کيهان

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :3.8 از 5 امتياز است.


12345
4 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 30203 -1 -1

اخلاق
ادیان و مذاهب
مهدویت
اهل بیت (ع)
فلسفه و عرفان
احکام اسلامی
قرآنی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse