مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۳ سه شنبه ۲۹ مهر -اِثَّلاثا ٢٦ ذو الحجه ١٤٣٥ - Tuesday October 2014
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  344   بازدید    تاریخ درج مطلب  29/9/1391    
 
 
فضيلت شب و روز جمعه(2)

استجابت دعا در جمعه:

از مهم ترين امتياز جمعه‌، اين است که دعا در آن مستجاب است. روايات فراواني براين معنا دلالت دارد؛ از جمله:

1- از امام باقر و يا امام صادق (ع) نقل شده است که فرمود: "اِنٍّ العَبدَ المؤمِنَ ليسألَ اللهَ الحاجَه ي فَيؤخِّر اللهُ قَضاء حاجَتِهِ الَّتي سأل اِلي يومِ الجُمعه ي؛(1) به راستي بندي مؤمن حاجتي از خداوند درخواست مي‌کند، پس خداوند انجام حاجت او را تا روز جمعه به تأخير مي‌اندازد (و در آن روز برآورده مي‌کند)

2- در حديثي از امام صادق (ع) همين مضمون آمده، منتها در ذيل آن دارد: "ِليخُصَّهُ بفَضلِ يوم الجُمُعَه ي؛(2) تا خداوند او را به فضيلت روز جمعه مخصوص گرداند".امّا به ساعت‌هايي از جمعه بيشتر سفارش شده است، جابر نقل نموده است که علي (ع) هميشه مي‌فرمود: "أکثروا المَسألَه ي في يومِ الجُمعَه ي و اَلدُّعاءِ فَاِنَّ فيه ساعاتٌ يستَجابُ فيها الدّعاء و المَسألَه ي ما لَم تَدعوا بقطيعَه ي و معصيه ي او عقُوقٍ و اعلَمُوا اَنَّ الخَيرَ وَ اَلبِرَّ يضاعَفان يومَ اَلجُمعَه ي؛(3) در روز جمعه زياد دعا و درخواست داشته باشيد؛ زيرا در آن، ساعاتي است که دعا و خواستن مستجاب مي‌شود به اين شرط که قطع رحم و معصيت و عاق، درخواست نشود. و بدانيد خير و نيکي در آن روز (از نظر پاداش) دو چندان مي‌شود".

پيامبر اکرم (ص) فرمود: "و فيه ساعه ي لا يسأل الله فيها اَحَدٌ شَيئاً اِلاّ اَعطاهُ ما لَم يسأَل مُحَرّماً؛(4) در جمعه ساعتي است که احدي از خداوند در آن ساعت چيزي درخواست نمي‌کند مگر اينکه خداوند آن را عطا مي‌کند به شرطي که درخواست حرام نکند".

امام علي (ع) فرمود: "وَ أکثروا فيه التَّضَرّعَ و اَلدُّعاءَ وَ مَسأَلَه ي الرّحمَه ي وَ المَغفِرَه ي، فَاِنَّ الله عَزَّوجَلَّ يستَجيبُ لِکُلّ مَن دَعاهُ، و يوُرِدُ النّارَ مَن عَصاهُ و کلَّ مُستَکبِرٍ عَن عِبادته .... وَ فيهِ ساعه ي مُبارَکَه ي لا يسأل الله عَبدٌ مؤمِنٌ فيها شيئاً اِلاّ اَعطاهُ؛(5) در روز جمعه، تضرع و دعا و درخواست رحمت و غفران فراوان[از خداوند] داشته باشيد؛ زيرا خداي عزيز و جليل براي هر کسي که در آن روز، دعا کند، مستجاب مي‌کند و کسي که خدا را معصيت کند و از عبادت و درخواست او تکبر ورزد، به جهنّم وارد مي‌کند... و در آن روز ساعت مبارکي است که هيچ بنده مؤمني در آن، چيزي از خدا درخواست نمي‌کند مگر اين ه به او داده مي‌شود". از پيامبر اکرم(ص) نقل شده است که "جمعه" به صورت چهره زيبا در حالي که بر آن خالي بود، بر حضرت عرضه شد؛ حضرت از جبرئيل پرسيد: اين نقطه سياه (خال) چيست؟ گفت: "هذِهِ ساعَه ي الاستجابَه ي فَاِن صادَفَها الدّعاء اِقتَرَنَ بالقَبولِ، فَاِن لَم يستَجِب لَهُ في الدّنيا اِدَّخَرَ لَهُ في القِيامَه ي فَيصرَفُ عَنهُ مکارِهُهُ؛(6) اين ساعت استجابت دعاست، اگر دعا با آن ساعت همزمان شود، همراه با قبول مي‌شود (و اگر همراه نشد) و مستجاب نگشت، براي آخرت او ذخيره ‌شده و بلاها از او دور مي‌گردد".

دعا هيچ گاه بدون نتيجه و استجابت نيست، نوع استجابت آن فرق مي‌کند؛ هنگامي به صورت برآورده شدن حاجت و گاهي ذخيره شدن براي آخرت و زماني نيز رفع گرفتاري‌ها و دور شدن بلاهاست؛ لذا در روز جمعه سفارش شده علاوه بر طلب حاجات، از بدي‌ها نيز به خدا پناه بريد.

پيامبر اکرم(ص) فرمود:"...فيهٌ ساعَه ي لا يوافقها عَبدٌ مؤمِنٌ يدعوالله فيها بِخَيرٍ اِلاّ استجاب الله لَهُ او يستَعيذُه مِن سوءٍ اِلاّ استعاذهُ مِنه...؛(7) در جمعه ساعتي است که اگر بندي مؤمني در آن ساعت خير بخواهد، خدا مستجاب مي‌کند و يا از بدي به خدا پناه برد، خداوند به او پناه مي‌دهد".

حال اين پرسش رخ مي‌نمايد که: اين ساعت کدام لحظه و لحظات شب و روز جمعه است که دعا در آن مستجاب است؟

در پاسخ بايد گفت: هر چند تمام لحظات شب و روز جمعه، مظانّ استجابت دعا است، ولي چند ساعت و زمان از اهمّيت ويژه‌اي برخوردار است:

1- سحر جمعه: تمام سحرها، ساعت ويژه‌اي است که درب رحمت الهي در آن باز است.

 

 

 

آيم به سويت هر سحر

با شور و غوغاي دگر

زيرا که از کويت، خدا

جايي ندارم خوبتر

دليل اين که "سحر جمعه" ساعتي است که دعا در آن مستجاب است، جريان حضرت يعقوب (ع) و فرزندان اوست. برادران يوسف (ع) بعد از اين که چشم پدرشان به برکت پيراهن حضرت بينا شد، گفتند: (يا اَبانا استَغفِرلَنا ذنوبَنا اِنّ کُنّا خاطِئينَ. قالَ سَوفَ اَستَغفِرُ لَکُم رَبّي اِنّهُ هوَ الغَفورُ الرّحيم) ؛(8) "اي پدر! از خدا آمرزش گناهان ما را بخواه که ما خطاکاريم. گفت: به زودي براي شما از پروردگارم آمرزش مي‌طلبم که او غفور و مهربان است".

امام صادق (ع) مي‌فرمايد: "اَخَّرهُم اِلي وَقتِ السَّحَرِ لانَّهُ اَقرَبُ اِلي اِجابَه ي الدّعاء؛ يعقوب (دعا براي) آنان را تا وقت سحر(شب جمعه) تأخير انداخت؛ چون به اجابت نزديک‌تر است".(9) و در برخي روايات دارد که تا بيست سال و اندي هر شب و سحر جمعه، براي آنان دعا و استغفار مي‌کرد.(10) ابو بصير از امام باقر (ع) نقل کرده است که فرمود: "اِنّ الله تَعالي لِينادي کلّ َلَيلََه ي جُمعه ي مِن فوق عَرشِهِ من اوّل اللَّيلِ اِلي آخِرِهِ: أََلا عَبدٌ مُؤمِنٌ يدعُوني لآخرتِهِ و دنياه قبل طلوع الفَجرِ فاُجيبُهُ؟ أَلا عَبدٌ مؤمنٌ يتوبُ اِلَي مِن ذُنوبِهِ قَبلَ طُلوعِ الفَجر فاتُوبُ عليه؟ ألا عَبدٌ مؤمِنٌ قَد قَتَرت عليه رزقه فيسألني الزياده ي في رِزقِهِ قَبلَ طُلوعِ الفَجرِ فَاَزيدهُ و اُوسّعُ عَلَيه؟ ألا عَبدٌ مؤمنٌ سَقيمٌ يسألُني اَن اَشفِيهُ قبل طلوع الفَجرِ فَاُعافيه؟ ألا عَبدٌ مؤمنٌ مَحبوسٌ مغمومٌ يسألُني اَن اُطَلِّقَهُ مِن حَبسِهِ قَبل طلوع الفَجرِ فَاُطَلّقُهُ من حبسه و اُخَلّي سَربه؟ ألا عَبدٌ مؤمنٌ مَظلومٌ يسألُني اَن آخذُ له بظلامتِهِ قبل طلوعِ الفَجرِ فانتصر لَهُ و آخذ له بِظَلامَتِهِ؟؛(11) به راستي خداي بلندمرتبه، هر شب جمعه از بالاي عرش تا صبح ندا مي‌دهد: آيا بنده مؤمني نيست که مرا براي دنيا و آخرتش قبل از طلوع فجر بخواند، پس من جوابش دهم؟ آيا بنده مؤمني نيست که از گناهانش قبل از طلوع فجر توبه کند من توبه او را بپذيرم؟ آيا بنده مؤمني نيست که از نظر روزي در تنگنا باشد و از من درخواست زيادت کند پيش از طلوع فجر، من نيز [بر رزق او] بيفزايم و بر او توسعه دهم؟ آيا عبد مؤمن بيماري که شفاي خود را قبل از طلوع فجر بخواهد، نيست تا شفايش دهم؟ آيا بنده مؤمن زنداني غمناکي نيست که درخواست آزادي از حبس کند قبل از طلوع فجر، سپس من آزاد و رهايش بنمايم؟ آيا بنده مؤمني که مظلوم واقع شده نيست که از من درخواست کند تقاص ظلم او را بگيرم، و من ياري‌اش کنم و مظلمه‌هاي او را پس بگيرم؟

امام باقر (ع) فرمود: اين ندا مرتب تا طلوع فجر ادامه دارد. قيد "طلوع فجر" هرچند براي اين است که اين تفضلات از سر شب تا طلوع فجر است ولي تکرار آن، به ارزش و عظمت لحظه فجر و قبل از آن نيز اشاره دارد.

سحر ندا شد زکوي جانان

که عاصيان را به کار داريم

براي عفو گناه کاران

سحرگهان انتظار داريم

در روايت ديگري مي‌خوانيم :"إلتمسوها في ثلاث مواطن: ما بين طلوع الفجر الي طلوع الشّمس و ما بين انَ ينزُلَ الامام الي اَن يکَبِّرَ و ما بين صلاه ي العصر الي غروب الشمس؛(12) دنبال کنيد آن (ساعتي از روز جمعه که دعا در آن مستجاب است) را در سه جا:

1. بين طلوع فجر تا طلوع خورشيد.

2. لحظه فرود آمدن امام (از خطبه جمعه) تا وقتي که تکبير(نماز) را مي‌گويد.

3. و بين (وقت مخصوص نماز) عصر تا غروب.

2. عصر و غروب جمعه:

زيد بن علي (ع) از پدرانش، از فاطمه زهرا(س) نقل کرده است: از رسول خدا شنيدم که مي‌فرمود: " انّ في الجمعه ي لَساعه ي لا يوافقها رجلٌ مسلمٌ يسأل الله عزوجلّ فيها خيراً الاّ اعطاه اياه؛ به راستي، در جمعه ساعتي است که اگر مرد [و زن] مسلمان در آن ساعت از خداي عزيز و جليل خيري درخواست کند، به او داده مي‌شود". لذا عرض کردم: اي رسول خدا! آن کدام ساعت است؟ فرمود: "اذا تُدلي نصفَ عين الشمس للغروب؛ وقتي نصف قرص خورشيد غروب کرد".

زيد در ادامه مي‌گويد: حضرت فاطمه(س) هميشه [جمعه‌ها] به غلامش مي‌فرمود:

"بر بلندي برآي و هرگاه ديدي نصف قرص خورشيد به غروب نزديک شده است، به من اعلام کن تا دعا کنم".(13) در روايتي آمده: آن ساعتي که دعا در آن مستجاب است، نصف دوم ساعت آخر روز جمعه است. و گفته‌اند(اين ساعت) زماني است که نصف قرص خورشيد، غروب کرده باشد.(14)

3- بين خطبه و شروع نماز جمعه:

حضرت صادق (ع) فرمود: "السّاعه ي التي تُستجاب فيها الدّعاء يوم الجمعه ي ما بين فراغ الامام من الخطبه ي الي ان يستوي الناس في الصفوف و ساعه ي اخري من آخر النّهار الي غروب الشّمس؛(15) ساعتي که در روز جمعه دعا در آن مستجاب مي‌شود، زماني است که امام از خطبه فارغ شده تا زماني که مردم صفوف را (براي نماز) منظم کنند. و ساعت ديگر، آخرين ساعت روز جمعه تا غروب خورشيد است".

بخشش گناهان در جمعه:

براي استغفار و توبه، شب و روز جمعه فرصتي بسيار طلايي است که انسان مي‌تواند بيشترين و بهترين بهره را از آن ببرد.روايات بسيار نابي درباره بخشش گناهان در روز جمعه وارد شده است که به نمونه‌هايي اشاره مي‌شود:

1. بخشش گناه امت محمد(ص): مُعَلّي بن خُنَيس مي‌گويد که امام صادق (ع) فرمود: "من وافق منکم يوم الجمعه ي فلا يشتغلنّ بشي‌‌ءٍ غير العباده ي، فانّ فيه يغفَرُ للعباد و تُنزَلُ عليهم الرّحمه ي؛(16) اگر يکي از شما روز جمعه را درک کرد، به چيزي غير از عبادت مشغول نشود؛ زيرا در آن روز بندگان بخشيده مي‌شوند و رحمت بر آنان سرازير مي‌شود". ابوالفتوح رازي در تفسيرش از عبدالله بن عباس نقل کرده که گفت: وقتي روز جمعه مي‌شود، خداوند دستور مي‌دهد که منبري را در بيت‌المعمور نصب کنند و فرشتگان دور آن را پر مي‌کنند. جبرئيل اذان مي‌گويد و ميکائيل جلو مي‌افتد و ملائکه پشت سر او نماز مي‌گذارند. وقتي از نماز فارغ شدند، جبرئيل مي‌گويد: خدايا! ثواب اين اذان را به امّت محمد(ص) بخشيدم. ميکائيل مي‌گويد: ثواب اين امامت را به امامان و (پيش‌نمازان) از امّت محمد(ص) هديه کردم. و فرشتگان مي‌گويند: ثواب اين نماز را به نمازگزاران از امّت محمد(ص) بخشيديم. آنگاه خداوند مي‌فرمايد: "تجودون عَلَي، و انا اولي بالجود و الکرم، اُشهدکم انّي غَفَرتُ ذنوبَ امّه ي محمدٍ(ص) ؛ اي فرشتگان! نزد من سخاوت نشان داديد درحالي که من سزاوار به جود و کرم هستم. شما را شاهد مي‌گيرم که گناهان امّت محمد(ص) را بخشيدم".سپس فرشتگان تا جمعه ديگر متفرّق مي‌شوند.(17) البته توجه داشته باشيم که شرط امّت محمد بودن هم شرط کمي نيست؛ صرف مسلمان و شيعي شناسنامه‌اي بودن، کافي نيست. مسلمان واقعي بودن، لازم است.

2- آزاد ي از آتش: شيخ طبرسي از پيامبر اکرم(ص) نقل کرده که آن حضرت فرمود: "انّ لله تبارک و تعالي في کلّ يوم جمعه ي ستّمائه ي الف عتيق من النّار، کلّهم قد استوجَبُوا النّار؛(18) براي خداي بلند مرتبه در هر روز جمعه، 600 هزار آزاد شده از جهنّم وجود دارد که همگي مستحق آتش بودند".اين قبيل روايات به خوبي نشان مي‌دهد که شب و روز جمعه، زمان بخشش گناهان است و درهاي رحمت بي‌پايان الهي باز است تا بندگان از آن بهره‌برداري نموده، دنيا و آخرت خويش را آباد نمايند.

مردن در شب جمعه:

از فضيلت‌هاي ديگر شب و روز جمعه، اين است که مردن در آن، باعث تخفيف و يا رفع عذاب و نجات از فشار قبر مي‌شود.

1- رفع عذاب: اميرمؤمنان علي (ع) فرمود: "ليله ي الجمعه ي ليله ي غرّاء و يوُمها يومُ أزهر، و مَن مات ليله ي الجمعه ي کُتِبَ له بَراءه ي من ضَغطَه ي القبر، وَ من مات يوم الجمعه ي کُتِبَ له بَراءه ي مِن النّار؛ (19) (20) شب جمعه، شب نمايان(و چهره سفيد) ، و روز آن، نوراني است. و کسي که در شب جمعه بميرد، برايش برائت از فشار قبر نوشته مي‌شود و کسي که در روز جمعه بميرد، نجات از جهنم براي او نوشته مي‌شود".

2. پاداش شهيد: امام صادق (ع) فرمود: "انّ لله عُتَقَاءٌ في کلِّ ليله ي جمعه ي فتعرّضوا لِرحمه ي الله في ليله ي الجمعه ي و يوم الجمعه ي، و من مات ليله ي الجمعه ي او يوم الجمعه ي وقاه الله فتنه ي القبر و طُبِعَ عليه طبائع الشهداء، لا يقولنّ احدکم کان و کان و کتب له براءه ي من ضغطه ي القبر، و کان شهيداً؛(21) راستي براي خدا در هر شب جمعه، آزادشدگاني است[از آتش]، پس خود را در معرض رحمت الهي در شب و روز جمعه قرار دهيد. و کسي که در شب يا روز جمعه بميرد، خداوند او را از آزمايش قبر حفظ مي‌کند و بر او مهر شهدا زده مي‌شود. کسي نگويد در گذشته چنان بوده و[عملش فلان] بوده. براي او برائت از فشار قبر نوشته مي‌شود و به منزلي شهيد خواهد بود".اين روايت اشاره به اين مطلب دارد که اين تفضّلات و رحمت الهي را کسي بعيد نشمارد و با توجّه به گذشتي متوفّا نگويد: فلاني، فلان کاره بود. زيرا در شب جمعه مردن، باعث نجات و يا رسيدن به مقام شهيد مي‌شود. البته اين‌گونه نيست که هر بي سرو پايي که در شب و روز جمعه بميرد، چنين مقامي دارد، بلکه شروطي نيز براي آن بيان شده است، از جمله آگاه بودن به مقام امامان و داشتن ولايت و محبت آنان؛ لذا امام باقر(ع) فرمود: "و من مات يوم الجمعه ي عارفاً بحق هذا البيت کتب اللهُ له براءه ي من النّار و براءه ي من عذاب القبر، و من مات ليله ي الجمعه ي اُعتِقَ من النّار؛(22) و کسي که شب جمعه بميرد در حالي که آگاه به حقّ اين خانواده است، خداوند برائت از آتش و برائت از عذاب قبر را براي او مي‌نويسد. و کسي که شب جمعه بميرد، از جهنم آزاد شده است".در اين روايت، قيد "عارف به حق اين خانواده" آمده است و در روايت ديگر تصريح شده که مراد، معرفت به حقّ اهل بيت و امامان(ع) مي‌باشد. حضرت صادق(ع) فرمود: "من مات يوم الجمعه ي عارفاً بحقّنا عُتق من النّار و کُتِب له براءه ي من عذاب القبر؛(23) کسي که روز جمعه بميرد و آشناي به حق(امامت) ما باشد، از آتش رهايي يافته و برائت از عذاب قبر براي او نوشته مي‌شود".

پي نوشت ها :

1. وسائل الشيعه، شيخ حر عاملي، تصحيح: ميرزا عبدالرحيم رباني، ج5، ص67، ح20، باب 40، انتشارات اسلاميه، تهران، انتشارات محمدي، قم، چ1، 1377ق.

2. همان، ص68، ح1.

3. همان ص 69، ح2، باب 41.

4. همان ص 67، ح 22.

5. همان، ص 65، ح 12.

6. مستدرک الوسائل، ميرزا حسين نوري طبرسي، ج 6، ص62، مؤسسه آل البيت (ع) ، قم، چ1، 1407ق.

7. همان، ص66.

8. يوسف/ 97 و 98.

9. مجمع البيان، ابوعلي طبرسي، ج 5 ـ 6، ص 403؛ بيروت، دارالمعرفه، چ2، 1408ق.

10. همان؛ وسائل الشيعه، ج 5، ص 74، ح 5.

11. وسائل الشيعه، ج 5، ص 73 و 74.

12. مستدرک الوسائل، ج6، ص 42 و 43، ح8.

13. وسائل الشيعه، ج5، ص69، ح 5 .

14. مستدرک الوسائل، ج 6، ص 69، ح8.

15. وسائل الشيعه، ج5، ص45و 46، ح1.

16. همان، ص65، ح11.

17. مستدرک الوسائل، ج 6، ص 61، ح 10 .

18. همان، ص65، ح20 و ص74، ح5.

19. وسائل الشيعه، ج 5، ص 65، ح13.

20. همين روايت در نقل ديگر، با تفاوت‌هايي آمده؛ مثل: "عذاب القبر" (مستدرک الوسائل، ج 6، ص64، ح16) .

21. همان، ص 59 و 60، ح 5 .

22. وسائل الشيعه،ج5، ص64، ح6.

23. مستدرک الوسائل، ج 6، ص 65 و 66، ح 22 .

نويسنده: سيد جواد حسيني

منبع: سايت راسخون

 

 

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :5.0 از 5 امتياز است.


12345
1 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 39942 -1 -1

اخلاق
ادیان و مذاهب
مهدویت
اهل بیت (ع)
فلسفه و عرفان
احکام اسلامی
قرآنی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse