مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۳ سه شنبه ۲ دي -اِثَّلاثا ١ ربيع الاول ١٤٣٦ - Tuesday December 2014
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  4027   بازدید    تاریخ درج مطلب  15/12/1388    
 
 
ايران در دوران صفويه

اوضاع سياسي:

در اوايل قرن دهم هجري، برابر قرن شانزدهم ميلادي، ساسلۀ صفوي به حکومت رسيد و شايد بتوان گفت پس از نهصد سال سلسله اي قدرتمند سرنوشت کشور را به دست گرفت. در اين دوره شهرهاي مختلف مانند تبريز، قزوين و اصفهان به عنوان پايتخت انتخاب مي‌شود. شهراصفهان از لحاظ شکل گيري و بافت شهري، نوع بناها و تزئينات معماري مبين رشد و توسعه فضاهاي شهري، شکوفايي انديشه و خلاقيت و توخه به هنر و حرفه‌هاي متعدد در اين دوره است.
هنگام بر تخت نشستن شاه عباس کشور بسيا ضعيف و آشوب زده بود. عثمانيها در غرب و شمال غربي و ازبکان از شرق مشغول تاخت و تاز بودند. در داخل نيز ضعف شاهان قبلي و دسته بندي نيروهاي قزلباش و تقابل آنها با عناصر ايراني دولت، وضعيت وخيمي به بار آورده بود.
شاه عباس پس از سرکوب شورش هاي داخلي به سروسامان دادن به اوضاع خارجي پرداخت. براي مقابله با ارتش عثماني از دولت انگليس کمکهاي مالي و نظامي دريافت کرد و تسلط خود بر بنادر و جزاير خليج فارس را گسترش داد که اين خود مناسبات جديدي ميان ايران و دول شرق و غرب در زمينه ي تجارت و بازرگاني ايجاد کرد.در داخل هم براي جلوگيري از قدرت گرفتن بي اندازه ي قزلباش ها نيروي سوي مرکب از چرکس ها، گرجي ها و ارامنه ايجاد کرد که در سپاه شاه تعليم مي ديدند.اين افراد اغلب از اسيراني بودند که در زمان شاه طهماسب از قفقاز به ايران آمده بودند و ارتشي دايمي با نام شاهسون تشکيل دادند.

ساختار اجتماعي:

ساختار اجتماعي دوران صفوي به شکل هرمي بود که شاه در راس آن و مردم عادي که شامل دهقانان، صنعتگران، دکانداران و تجار کوچک بودند در قاعده هرم قرار مي گرفتند.مابين اين دوطبقه اشراف لشکري و کشوري و گروهي از مقامات روحاني در سطوح مختلف بودند. اقشار مردم داراي اصناف و انجمن هاي اجتماعي و مذهبي بودند به طوريکه در هر شهر با اهميتي، کسبه، بازرگانان، کارگران و ساير گروها نماينده اي براي خود داشتند. ويژگي اي جامعه اي صفوي تلاش براي ايجاد پيوند ميان جامع ي ايراني و ترکمن قزلباش و اتحاد ميان علما و بازاريان بود. مقامات روحاني اداره ي املاک بسياري را بر عهده داشتند که يا از طريق وقف و يا بخشش هاي افراد براي امور مذهبي، تحت اختيارشان بود.

اقتصاد:

پايه هاي اقتصاد داخلي را گله داري و کشاورزي تشکيل مي داد. ترکمنان گله دار و ايرانيان دهقان و کشاورز بودند. بدين طريق دو گانگي اي که ميان رده هاي بالاي حکومت وجود داشت در بين مردم نيز به چشم مي خورد. از ديگر منابع اقتصاد داخلي کارگاه هاي سلطنتي بودند که بالغ بر پانصد هنرمند و صنعتگر را در رشته هاي مختلف گرد هم آورده بودند. در اين زمان به دليل احداث راهاي بين شهري و کاروانسراها و بازارهاي گوناگون درشهرها تجارت داخلي رونق فراواني پيدا کرده بود و کسبه ي بازرگان از رفاه نسبي برخوردار شده بودند. اما بزرگترين منبع درآمدي اين دوره را بايد تجارت ابريشم دانست که در انحصار بازرگانان ارمني قرار داشت. با تسهيل داد و ستد بين المللي و ثبات ايجاد شده در بنادر جنوب کشور، تجارت با کشورهاي شرق و غرب شدت گرفت و ايران با صادرات ابريشم، قالي، ظروف چيني و... توانست اقتصاد خود را شکوفا سازد.

فرهنگ و هنر:

با رسمي شدن مذهب شيعه دولت صفوي تمايز آشکاري با دولت عثماني پيدا کرد.به دليل نيازي که در جامع ايجاد شده بود هنرهاي کاربردي در اين زمان رونق بيشتري پيدا کردند از آن جمله مي توان به کاشيکاري که مهمترين رکن تزئيني در بناهاي صفوي را داشت اشاره کرد. سفالينه هاي دوره ي صفوي به دوگروه عمده قابل تقسيم بودند:آنهايي که داراي اسلوب تزئيني ايراني بودند و آنهايي که به تقليد از ظروف چيني دوره مينگ ساخته مي شدند که داراي نقوش آبي بر زمينه ي سفيد بودند.در دوره ي صفوي صنعت قالي به بخش مهمي از اقتصاد کشور تبديل شد.
نخستين کارگاه هاي قالي در اصفهان و کاشان در دوره سلطنت شاه عباس ايجاد شد و با حمايت او بود که قاليبافي از سطح صنعتي صرفا روستايي در حد هنرهاي ظريفه، ارزش صادراتي پيدا کرد. نقوش قالي در اين دوره اغلب تحت تاثير مينياتور و تذهيب بودند.شاه عباس با علاقه ي بسيارش به تجارت باعث رونق نساجي نيز شد و کارگاه هاي متعدد در شهرهاي ايران برپا کرد. در دوره او نيز همانند اوايل حکومت صفوي از موضوعات رزمي و بزمي مانند شاهنامه و يا از طرح هاي هنرمنداني چون رضا عباسي در نقش پارچه استفاده مي کردند و به علت توجه به انسان و طبيعت شکل هاي انساني و گياهي و حيواني در نقش اين پارچه ها به وفور يافت مي شود.      
قرار داشتن ايران در مسير جاده ابريشم و ارتباط تجاري ايران با چين از مهمترين عوامل آشنايي ايران با ظروف چيني بود. آغاز ارتباط ايران با چين به دوره ي اشکاني بر مي گردد، جاده ابريشم که از چانگ ان، پايتخت غربي چين آغاز مي‌شد هنگام گذر از فلات پامير به دو شاخه تقسيم مي‌گرديد که شاخۀ غربي آن از هگاتم پليس در حوالي دامغان امروزي مي‌گذشت و به تيسفون مي‌رسيد.
 
منابع:
1- ذبيح الله صفا. تاريخ سياسي اجتماعي فرهنگي ايران. تهران. اميرکبير1368
2- راجر سيوري. ايران عهد صفوي. کامبيز عزيزي. تهران. مرکز1374
3- مريم ميراحمدي. دين و دولت در عصر صفوي. تهران. اميرکبير 1370
4- عبدالحسين نوايي. روابط سياسي و اقتصادي ايران در دوره صفويه. تهران. سازمان مطالعلت و تدوين کتب علوم انسانس دانشگاها1377

تهيه و تدوين: پريسا چنگيزي

 

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :3.5 از 5 امتياز است.


12345
30 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 6263 -1 -1

دانش و فناوری
پزشکی
ورزشی
جوانان
نوجوانان
بانوان
ادب و هنر
فرهنگی
اجتماعی
سیاسی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse