مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۳ شنبه ۲۹ آذر -اِسَّبِت ٢٧ صفر ١٤٣٦ - Saturday December 2014
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  4592   بازدید    تاریخ درج مطلب  11/1/1389    
 
 
وفاي به عهد

وفاي به عهد و پيمان كه يكي از فرايض و از جمله آداب معاشرت و حسن سلوك با مردم به شمار مي رود، بايد هميشه مورد توجه سالك الي الله باشد. در قرآن مجيد و روايات اسلامي به اين امر فوق العاده اهميت داده شده كه برخي از آيات و روايات را يادآور مي شويم.

وفاي به عهد در قرآن

وفاي به عهد علامت ايمان

قرآن مجيد يكي از ويژگيها و خصوصيات افراد با ايمان را وفاي به عهد مي داند و مي فرمايد: وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ.[1]
مؤمنان آنها هستند كه امانتها و عهد خود را مراعات مي كنند.

نشانه نيكوكاران:

در جاي ديگر، قرآن مجيد وفاي به عهد را نشانه افراد نيكوكار دانسته و مي فرمايد:... الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا....[2]
... نيكوكاران كساني هستند كه به عهد خود (هنگامي كه عهد بستند) وفا مي كنند....

اسماعيل صادق الوعد:

در اهميت وفاي به عهد همين بس كه خداي متعال آنگاه كه مي خواهد از حضرت اسماعيل(ع) به عظمت نام ببرد وفاي به عهد را به عنوان يكي از اوصاف برجسته او يادآور مي شود و مي فرمايد: وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولاً نَبِيا.[3]
در كتاب آسماني خود از اسماعيل ياد كن كه او در وعده هايش صادق، و رسول و پيامبر بزرگي بود.
جالب آنكه در اين آيه وفاي به عهد را پيش از مقام نبوّت و رسالت مي آورد، گويي كه صدق وعد پايه نبوّت است.
به هر حال، قرآن مجيد درباره وفاي به عهد زياد سفارش كرده و مي فرمايد:... أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلاً.[4]... به عهد (خود) وفا كنيد كه از عهد سؤال مي شود.

اهميت وفاي به عهد در روايات

در روايات نيز به وفاي به عهد و پيمان توصيه زيادي شده است كه توجه شما را به پاره اي از آن روايات جلب مي كنيم.

وفاي به عهد از ويژگي هاي مؤمنان:

رسول گرامي اسلام (ص) فرمود: من كان يؤمن بالله و اليوم الاخر فليف اذا وعد.[5]
آن كس كه به خدا و روز جزا ايمان دارد بايد به وعده خود وفا كند.
حضرت علي (ع) فرمود: ان الوفاء بالعهد من علامات اهل الدين.[6]
وفاي به عهد از نشانه هاي مردم متدين است.
در حديث ديگري رسول خدا (ص) فرمود: لا دين لمن لا عهد له.[7]
كسي كه پاي بند به پيمان خود نباشد دين ندارد.

خلف وعده، علامت نفاق:

در حديثي از رسول خدا (ص) نقل شده است كه فرمود: آيه المنافق ثلاثٌ إذا حديث كذب و إذا وعد أخلف و إذا ائتمن خان.[8]
نشانه منافق سه چيز است: دروغگويي، پيمان شكني، و خيانت در امانت.

وفاي به عهد همانند نذر است

هشام بن سالم مي گويد: امام صادق (ع) فرمود: عده المؤمن اخاه نذرٌ لا كفاره له فمن أخلف فبخلف الله بدأ و لمقته تعرض و ذلك قوله: «يا ايها الذين امنوا لم تقولون ما لا تفعلون كبر مقتاً عندالله ان تقولوا ما لا تفعلون؟»[9]
وعده اي كه مؤمن به برادر ديني خود مي دهد نوعي نذر است كه وفا كردن به آن لازم است جز اينكه كفاره ندارد و هر كس از وعده اي كه داده است تخلّف كند با خدا مخالفت كرده و خود را در معرض خشم پروردگار قرار داده و اين همان است كه قرآن مي فرمايد: «اي كساني كه ايمان آورده ايد! چرا سخني مي گوييد كه عمل نمي كنيد؟».

خلف وعده، موجب خشم خدا است:

اميرمؤمنان (ع) در فرمان خود به مالك اشتر فرمود: إياك... ان تعدهم فتتبع موعدك بخلفك... و الخلف يوجب المقت عندالله و الناس قال الله تعالي «كبر مقتاً عندالله ان تقولوا ما لا تفعلون»....[10]
بپرهيز از اينكه به مردم وعده بدهي و تخلّف كني... زيرا (تخلف از وعده) موجب خشم خدا و مردم خواهد شد، چنانكه قرآن مي فرمايد: «نزد خدا بسيار خشم آور است كه بگوييد چيزي را كه به آن عمل نمي كنيد»....

وفاي به عهد از حقوق ايماني است:

امام صادق (ع) فرمود: المؤمن اخوا المؤمن عينه و دليله لايخونه و لايظلمه و لا يغشه و لا يعده عده فيخلفه.[11]
مؤمن برادر مؤمن و مانند چشم و راهنماي اوست، به او خيانت نمي كند و ستم روا نمي دارد و او را فريب نمي دهد و به او وعده اي نمي دهد كه تخلّف كند.

تذكّر لازم

همان گونه كه از آيات و روايات استفاده مي شود مسئله وفاي به عهد از مسائل مهم و اساسي به شمار مي رود كه در دين مقدس اسلام مورد كمال عنايت قرار گرفته است، زيرا اگر بنا باشد به اين مسئله اساسي توجه نشود زندگي مردم متلاشي خواهد شد و در اثر بي نظمي و هرج و مرج مردم از يكديگر سلب اعتماد خواهند كرد و در نتيجه زيربناي روابط اجتماعي سست مي شود. از اين رو اسلام آنقدر به وفاي به عهد اهميت مي دهد كه حتي در مورد دشمن و كسي كه از نظر عقيده و مسلك و هدف با انسان توافق ندارد وفاي به عهد و پيمان را لازم مي شمرد.
امام صادق (ع) فرمود: ثلاثٌ لم يجعل الله عزوجل لاحد فيهن رخصه: أداء الامانه الي البر و الفاجر و الوفاء بالعهد للبر و الفاجر و بر الوالدين برين كانا اوفاجرين.[12]
سه چيز است كه خداوند به هيچ كس اجازه تخلّف از آن را نداده است: اداي امانت در مورد هر كس خواه نيكوكار باشد يا بدكار، و وفاي به عهد درباره هر كس خواه نيكوكار باشد يا بدكار، و نيكي به پدر و مادر خواه نيكوكار باشند يا بدكار.
امير مؤمنان (ع) به مالك اشتر فرمان داد كه اگر به دشمن خود هم وعده اي داده اي بايد به پيمان خود وفا كني، آنجا كه فرمود: و إن عقدت بينك و بين عدوك عقده او البسته منك ذمه فحط عهدك بالوفاء وارع ذمّتك بالامانه و اجعل نفسك جنه دون ما اعطيت، فإنّه ليس من فرائض الله شيء الناس اشد عليه اجتماعا مع تفرق اهوائهم و تشتّت آرائهم من تعظيم الوفاء بالعهود و قد لزم ذلك المشركون فيما بينهم دون المسلمين لما استوبلوا من عواقب الغدر فلا تعذرنّ بذمّتك و لا تخيسن بعهدك و لاتختلن عدوك فإنه لا يجتري علي الله إلا جاهل شقي، و قد جعل الله عهده و ذمّته أمناً أفضاه بين العباد برحمته و حريماً يسكنون إلي منعته....[13]
اگر بين خود و دشمنت پيماني بستي و يا تعهد كردي كه به او پناه دهي، جامه وفا را بر عهد خود بپوشان و تعهدات خود را محترم بشمار و جان خود را سپر تعهّدات خويش قرار ده! زيرا هيچ يك از فرايض الهي مانند وفاي به عهد و پيمان نيست كه مردم جهان با تمام اختلافاتي كه دارند نسبت به آن اينچنين اتفاق نظر داشته باشند و حتّي مشركان زمان جاهليت آن را مراعات مي كردند، چرا كه عواقب پيمان شكني را آزموده بودند. بنابراين، هرگز پيمان شكني مكن و در عهد خود خيانت روا مدار و دشمنت را فريب مده، زيرا غير از شخص جاهل و شقي، كسي گستاخي بر خداوند را روا نمي دارد. خداوند عهد و پيماني را كه بنام او منعقد مي شود با رحمت خود مايه آسايش بندگان و حريم امني برايشان قرار داده تا به آن پناه برند....
در آئين مقدس اسلام وفاي به عهد يكي از وظايف مسلمين است، خواه موقع جنگ باشد يا در حال عادي، طرف پيمان مسلمان باشد يا غيرمسلمان، كه براي نمونه به برخي از آيات و رواياتي كه در اين باره رسيده است مي پردازيم.
قرآن مجيد مي فرمايد: إِلاَّ الَّذِينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ ينْقُصُوكُمْ شَيئاً وَ لَمْ يظاهِرُوا عَلَيكُمْ أَحَداً فَأَتِمُّوا إِلَيهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يحِبُّ الْمُتَّقِينَ.[14]
مگر كساني از مشركان كه با آنها عهد بسته ايد و چيزي از آن فروگذار نكرده اند و با احدي بر ضدّ شما همدست نشده اند. پيمان آنها را تا پايان مدّتش محترم بشمريد، زيرا خداوند پرهيزكاران را دوست مي دارد.
رسول گرامي اسلام (ص) فرمود: المسلمون اخوه تتكافي دمائهم و يسعي بذمتهم ادناهم هم يد علي من سواهم.[15]
ارزش خون مسلمانان با يكديگر برابر است و اماني كه كوچكترين فرد آنها مي دهد براي همه شان محترم است و آنها در مقابل بيگانگان به هم پيوسته و داراي قدرت متشكّل و فشرده اند.

امان دادن پيامبر و وفاي به آن در جبهه جنگ

يكي از دشمنان رسول خدا (ص) در جبهه جنگ از آن حضرت امان خواست و آن بزرگوار به او امان داد. توضيح اينكه مسلمانان در جنگ خيبر براي تصرّف آخرين دژي كه انبار كالا و اموال يهوديان بود و به همين جهت از آن محافظت بيشتري مي شد و دشمن مقاومت مي كرد، به زحمت افتادند تا اينكه پيامبر اكرم (ص) دستور داد قلعه را محاصره كنند. يكي از يهوديان خدمت پيامبر آمد و عرض كرد: اگر بدانم جان و مال و فرزندانم در امان هستند راه تسخير اين سنگر را به شما نشان مي دهم. حضرت فرمود: تو در امان هستي. گفت دستور دهيد اينجا را حفر كنند تا به راهي كه آب آشاميدني مردم از آن تأمين مي شود دست يابيد؛ آنگاه آب را به روي مردم ببنديد تا وادار به تسليم شوند. پيامبر اكرم (ص) فرمود: تو در امان هستي اما من چنين كاري نمي كنم تا اينكه خداوند ما را از راه ديگري بر دشمن پيروز كند.[16]
به هر حال، پاي بند بودن به تعهّدات (با دوست و دشمن) از مهمترين پايه هاي نظام اجتماعي بشر است كه بايد انسان به وعده خود وفا كند و وفاي به عهد تاآن حد از نظر اسلام اهميت دارد كه رسولخدا (ص) فرمود: أقربكم مني غدا في الموقف أصدقكم للحديث وآداكم للامانه و اوفاكم بالعهد.[17]
نزديكترين افراد روز قيامت نسبت به من كساني هستند كه در سخن راستگوتر، در اداي امانت كوشاتر و در عهد و پيمان از يكديگر با وفاتر باشند.

ارزيابي قدرت هنگام تعهد

به خاطر اهميت فوق العاده اي كه وفاي به عهد دارد در تعليمات اسلامي آمده است هر كس بخواهد به ديگري وعده اي بدهد بايد در موقع دادن تعهّد، قدرت خود را ارزيابي كند كه آيا مي تواند به وعده اي كه مي دهد وفا كند يا نه و در صورتي كه توانايي ندارد وعده ندهد.
امير مؤمنان (ع) فرمود: لا تعد بما تعجز عن الوفاء.[18]
چيزي را كه از وفا كردن به آن عاجزي وعده مكن.
و فرمود: لا تعدن عده لا تثق من نفسك بإنجازها.[19]
چيزي را كه يقين به وفاي آن نداري وعده مده.

پي نوشتها:
[1]. مؤمنون / 8، معارج / 32.
[2]. بقره / 177.
[3]. مريم / 54.
[4]. اسراء / 34.
[5]. اصول كافي، ج 2 / ص 364، حديث 2.
[6]. سفينه البحار، ج 2 / ص 675.
[7]. بحارالانوار، چاپ بيروت، ج 72 / ص 96.
[8]. المستطرف، ج 1/ ص 198.
[9]. اصول كافي، ج 2 / ص 364، حديث 1.
[10]. نهج البلاغه، صبحي صالح، نامه 53.
[11]. اصول كافي، ج 2 / ص 166، حديث 3.
[12]. اصول كافي، چاپ اسلاميه، ج 2 / ص 162، حديث 15؛ بحارالانوار، چاپ بيروت، ج 72 / ص 92.
[13]. نهج البلاغه صبحي صالح، نامه 53.
[14]. توبه / 4.
[15]. وسائل الشيعه، چاپ بيروت، ج 19، ص 55.
[16]. بحارالانوار، چاپ بيروت، ج 21 / ص 30.
[17]. همان، ج 72، ص 94؛ تحف العقول، ص 32.
[18]. فهرست غرر، ص 407، شماره 10177.
[19]. همان، شماره 10297. 

منبع: محمدرضا مهدوي كني ـ نقطه هاي آغاز در اخلاق عملي، ص 616

 

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :3.3 از 5 امتياز است.


12345
23 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 6725 -1 -1

اخلاق
ادیان و مذاهب
مهدویت
اهل بیت (ع)
فلسفه و عرفان
احکام اسلامی
قرآنی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse